28-12-15

ANTWERPEN (ELEGIE)

ruth orkin 1.jpg

Aan mijn tafel in de Breugelstraat zie ik wat ik niet zie.
De glans van dingen die bestaan zonder meer.
Die wij desondanks namen gaven.
Die wij in catalogi aan teloorgang onttrokken.

Ik zie mij wild kleuren verdelen onder hongerlijders.
Onder jongens en meisjes dagdromend in de wiskundeles.
Ik hoor een zwerver kreten uitstoten van liefde lust razernij.
Oerklanken die vluchtig vorm aannemen in de januarilucht.

Ik zie een geelgelakte kast in een doorleefde keuken
waar kort na haar opgang de zon naar binnen schijnt.
Een paperback van Raymond Chandler op de kleine tafel.
Een pot basilicum in een pot voor het kleine raam.

Ik zie een flamingo bij een vijver in de zoo.
Roze schaduw die hij op het nog niet bevroren water werpt.
Cinema Royal op het Astridplein voor zonsdondergang.
Een groepje Indiërs op de hoek van de Carnotstraat.

Ik zie ‘n glinsterend fietswiel draaiend in de felle namiddagzon.
Haar warmte die april aankondigt en Japanse kerselaars in bloei.
Een zwarte poes die zit te spinnen naast een vaas van Morandi.
Ik hoor een trein die de stille nacht van Zurenborg beklemtoont.

Ik zie oude mensen keuvelend in de straten op een zondag
wanneer er naar de stembus gegaan moet worden.
Hun levendige en tegelijk gelaten blikken.
Op hun tedere handen de bruine vlekken van de tijd.

Ik zie ‘n jong meisje met donkere ogen naar een neger kijken.
Een moreel woord kent zij nog niet noch een oordeel.
Een straatzanger met een trom op zijn rug met een gitaar.
Ik hoor de honderden duizenden liedjes die hij nu niet zingt.

...

Foto: Ruth Orkin

16-03-10

LES MOTS ET LES CHOSES


Voor Gerry Rafferty.

Alpendroom is een woord dat in je taal niet bestaat. Maar lees maar: hier staat het. Staat het je tegen? Een apenbroodboom, daarentegen? Nee, ook niet echt. Een apenbroodboom is een baobab. Hij wordt zo genoemd omdat apen er in zekere zin gek op zijn. Zoals sommige mensen op kreeft, kaviaar, champagne.

Je oefent voor Mister Universe? Dan moet je wel wat weten en veel kunnen dragen. En verdragen. Het concilie van Trente, het verdrag van Verdun. Een accordeon, een ukulele, een ocarina. Je moet niet alleen de woorden kennen maar ook de dingen waar ze naar verwijzen.

En instrumenten moet je kunnen bespelen of hanteren. Je hanteert geen woorden. Je hanteert voorwerpen, dingen. Je gaat er mee om alsof ze kostbaar zijn. Dat moet: iemand heeft ze uitgevonden. Mensenlevens hebben de dingen gekost. Niet de steen of het vuur. Maar het wiel en de mandoline. De piramide en het brandblusapparaat. Het mes en de granaat.

Hoe lang heeft whisky geduurd? Het slachten van een kip; prei, knolselder, erwten, tomaten; de kleine dingen die een cockpit van een vliegtuig er zo gevaarlijk en onbeheersbaar laten uitzien en tegelijk je geloof in het kunnen van mensen versterken? Het heeft allemaal lang geduurd. Denk maar aan de atoombom op Nagasaki. Dat was nog wat anders dan een stoomboot die arbeiders naar hun werk voerde. En ’s avonds laat weer terug naar hun donkere dorpen.

En als ik zeg dat ik je liefheb? Als ik zeg, geweldig? Daar zit veel geweld in en het woord liefde wordt nu opgeroepen. Hoor je mijn roep? Mijn woorden die bestaan en niet bestaan.

Jij, het mooiste woord – is het daarom dat we het niet uitspreken kunnen?

Ik proef je tong in je woorden ook al zwijg je hardnekkig. Mijn tong in je zwijgende hals. Ontsporende taal. Maar kijk wat er staat. Er staan sporen naar jou. Naar jouw woorden. Kijk hier heb ik mijn mond op jouw mond. Met enkele woorden. Zo doe je het toch maar. Misschien niet alles maar heel veel bestaat in je taal. Een struisvogelveer, een elastiekje, een haar, een wolkenkrabber, een granaatappel.

 

 

 

13-05-05

RYOKAN : BILL VIOLA


RYOKAN


Ryokan, eind 18de eeuw:
Ik zit stil te luisteren naar het vallen van de bladeren in mijn eenzame hut. Een leven vol ontzegging. De dingen worden niet langer herinnerd. Mijn mouw is nat van de tranen. Zeer sterk vind ik dat, net zo sterk als sommige werken van Bill Viola. Natuurlijk is zijn mouw nat van de tranen doordat de dingen niet langer herinnerd worden.