28-03-07

PAULA REGO'S VANITAS (LINKERPANEEL)

paula rego,vanitas,kunst

Dit is het linkerpaneel van Paula Rego's triptiek, Vanitas.


27-03-07

DE SCHOONHEID VAN HET VERGANKELIJKE


In Lissabon bezocht ik het prachtige museum van de Armeense verzamelaar Calouste Gulbenkian. Het is een evenwichtig en luchtig gebouw waar de Egyptische, Romeinse, Middeleeuwse en recentere kunst goed tot haar recht komt. Ik zag er mooi werk van Fragonard, Rubens (portret van Helène Fourment), Rembrandt, Gainsborough, Turner, Renoir (een interessant portret van mevrouw Claude Monet), Burne-Jones (hippiemeisjes in de 19de eeuw), Degas, Dirk Bouts en Rogier Van der Weyden.

Er was een tijdelijke tentoonstelling gewijd aan juwelen en uurwerken van Cartier, maar die kon mij minder boeien. Juwelen zien er vaak zo kitscherig uit, of komt dat door de rijke apen die ze dragen, mensen als de hertog en hertogin van Windsor? Ik had wel graag zo’n diamanten tiara meegenomen, maar zou het ding meteen hebben laten verkopen. Met de opbrengst zou ik dan wellicht een werk van Paula Rego hebben gekocht. Aan recent werk van haar was ook een tentoonstelling gewijd. Eigenlijk ging het slechts om één enkele triptiek, maar wel een meesterstuk, Vanitas geheten. Het vanitas-thema heeft kunstenaars al altijd geboeid, en voor mezelf is het een leidmotief. Het leven is vluchtig, de dingen zijn er langer dan wij, vergeet niet dat je moet sterven: the way of all flesh. Je ziet op die vanitas-schilderijen de typische attributen zoals muziekinstrumenten, schedels, uurwerken, dure gewaden en maden. Ook bij Paula Rego (hoewel ik me geen maden kan herinneren), maar zij maakt zicht het thema geheel eigen, je kijkt ernaar, verliest jezelf en je gedachten in het werk, de tijd houdt op te bestaan. Heel even ben je onsterfelijk. Dat is wat ware schoonheid vermag.

 

gulbenkian,museum,cartier,paula rego,lissabon,vanitas,portugal,triptiek,kunst

Paula Rego, Vanitas, rechterluik van de triptiek.

18-02-07

EDIE SEDGWICK : FACTORY GIRL

 

manhattan,drugs,pop art,andy warhol,edie sedgwick,bob dylan,just like a woman,popcultuur,amfetamine,jean stein,pop

Edie Sedgwick zat nooit stil. Een mooie, unieke jonge vrouw, die nooit zal worden vergeten. Net zomin als haar uitzinnig en tragisch leven. Lees het boek “Edie. An American Biography” van Jean Stein. Bob Dylan schreef wellicht I Want You en zeker Just Like A Woman voor haar:

"Nobody has to guess
That Baby can't be blessed
Till she sees finally that she's like all the rest
With her fog, her amphetamine and her pearls."

manhattan,drugs,pop art,andy warhol,edie sedgwick,bob dylan,just like a woman,popcultuur,amfetamine,jean stein,pop

08-01-07

DE MELANCHOLIE VAN THOMAS CHATTERTON

dichter,zelfmoord,melancholie,henry wallis,thomas chatterton

Thomas Chatterton (1856) door Henry Wallis. Dit is waarschijnlijk niet de eerste keer dat ik dit portret van de dode dichter hier publiek maak. Ik kan er maar niet genoeg van krijgen.

"De jonge George Meredith stond model voor de gestorven dichter, liggend in zijn zolderkamertje in Brooke Street" schrijft Peter Ackroyd in het voorwoord van zijn schitterende roman 'Chatterton'.

21-06-06

THE DEATH OF CHATTERTON


Chatterton_Death

The Death Of Chatterton, door Henry Wallis (1830-1916)

20-03-06

DE DODE MODELLEN VAN GERICAULT


gericault vlot van de medusa. 2jpg


De schilder Géricault bracht lijken van terechtgestelden mee naar zijn atelier om de dood zo getrouw mogelijk te kunnen weergeven. Ook het ontbindingsproces. Zo liet hij hoofden enige weken wegrotten en volgde hij al schilderend het ontbindingsproces. Soms bracht hij alleen maar ledematen mee. Er was dan niet meer beschikbaar.

15-03-06

L'ORIGINE DU MONDE

gustave courbet,kunst,psychoanalyse,lacan,vagina,conversatie,oermoeder,boekt,oerscene,associatie,huwelijk,tequila,taboe,sylvia bataille,pervers,kut,dijen,afgehakte hand,sperma,georges bataille,andre masson

Later vertel ik haar de droom over de remedie tegen hoofdpijn. De man met zijn hoofd in de vagina. Is dat de scène waar ik naar zoek, die mij gelukkig zou moeten maken? Is dat het alles samenvattende beeld. De oermoeder, de aardse godin, de schoot waarin je terugwilt, waar alles veilig is en je geen pijn hebt. De oorsprong van de wereld. Ik doe zoveel inspanningen om die ‘oerscène’ terug te vinden, zelfs op mijn fiets heb ik een scherm waarop ik zoek. 

En het boek met de afgehakte hand, het bloed en het sperma? Zijn dat relikwieën?
“Wat associeer je daar mee?” vraagt de vrouw.
“ Ik kan niet associëren. Of toch…Ja natuurlijk de fietstocht naar de Allerheiligenstraat, vorige zaterdag…”
“Ja…” zegt ze.
“Ik kom bij jou toch ook die scène zoeken die mij gelukkig zou moeten maken. Bij jou zet ik veel op het spel.”
“Maar dat gevaar,” zegt ze, “heeft dat niets met je eerste huwelijk te maken? En die afgehakte hand? Je wilde toch één worden met je eerste vrouw?”
De vrouw wil het gesprek in de richting van mijn eerste huwelijk sturen, dat is wel duidelijk.
“Je hebt toen eens boven een brug gehangen”, zegt ze. “Gevaarlijke dingen gedaan.”
“Neen, zeg ik. Dat was veel later. Toen was ik al bij haar weg. Toen kende ik Laura al. Dat was de nacht dat we tequila leerden drinken. Amerikanen hebben ons dat toen geleerd. Dat was met Job en Dora. Duchateau beweert dat hij daar ook bij was. Maar dat kan niet. Duchateau zat toen in de gevangenis wegens schriftvervalsing.”

“Ken je dat schilderij”, vraag ik haar na een tijdje, “’De oorsprong van de wereld’, van Gustave Courbet? Hij schilderde het in 1866. Het toont een vrouw die op een laken ligt met de dijen gespreid, de toeschouwer een rechtstreekse blik gunnend op haar geslacht. Er heeft lange tijd een taboe op gerust, geen mens kreeg het te zien. De laatste eigenaar van het revolutionaire doek was Jacques Lacan. Hij heeft het samen met zijn geliefde, actrice Sylvia Bataille, de ex van Georges Bataille, aangeschaft in 1955. Zijn vriend André Masson heeft vervolgens een doek geschilderd waarmee ‘L’origine du monde’ zedig werd bedekt, om het aan de blik van Lacans nieuwsgierige bezoekers te onttrekken. Na de dood van Lacan werd het werk van Gustave Courbet eigendom van de Franse staat. Sinds 1995 hangt het in het Musée D’Orsay in Parijs.”
“Merkwaardig,” zegt ze, “Jacques Lacan, de psychoanalyst…”
Er valt een veelbetekende stilte.

Afbeelding: Gustave Courbet, L'origine du monde.

14-03-06

SCHOONHEID MAG!


PAULA REGO 2


Ik zag net op televisie in ‘Het uur van de wolf’ Robert Hughes over hedendaagse kunst. Bijzonder interessant, maar zo kort… Ik had uren en uren kunnen kijken, ik denk vooral door het empathische vermogen van Hughes, door zijn kracht om tot de ziel van de kunstenaar door te dringen of om – in uitzonderlijke gevallen - hem, bij afwezigheid van ziel of van streven naar schoonheid, in zijn blootje te zetten. Kijk, mensen, de keizer heeft geen kleren aan, zegt hij dan. Ik heb een uur lang instemmend zitten knikken, behalve toen het over Andy Warhol ging. Robert Hughes zelf is ook niet meer zo uitgesproken tegen Warhol als vroeger, maar hij loopt er niet hoog mee op, dat is wel duidelijk, en zeker niet met leeghoofdige epigonen als Jeff Koons, een dwaas die zich met Michelangelo durft vergelijken. Dat zou Warhol hoe dan ook nooit hebben gedaan. Warhol vergeleek zich met niemand en ‘vertelde’ ook niets over zichzelf. Hij toonde de consumentenmaatschappij waarin we leefden, met alles erop en eraan en gebruik makend van alle middelen die hij ter beschikking had. Tegelijk was Andy Warhol zelf een kunstwerk, zijn hele leven, van geboorte tot dood en verder.

Wat me echter vooral aangenaam trof in de beschouwing van Robert Hughes was zijn benadering van enigszins controversiële kunstenaars als Anselm Kiefer, Lucian Freud en Paula Rego. De aandachtige lezer van deze notities weet dat ik van de eerste twee een groot bewonderaar ben. Paula Rego was voor mij een onbekende, maar nu niet meer. Ik noem deze kunstenaars enigszins controversieel omdat ze figuratief werken en hoegenaamd niet postmodern kunnen worden genoemd. Mag je dat werk dan wel goed vinden? Ben je dan wel goed bezig? Ik zei het al: ik heb instemmend zitten knikken!
Alselm Kiefer is – dat is nu nog maar eens gebleken – de belangrijkste Europese levende kunstenaar. Zijn ‘behandeling’ van Paul Celans Todesfüge is hartverscheurend; het kunstwerk staat op dezelfde eenzame en tragische hoogte als het gedicht. Kiefer is niet alleen een poëtisch kunstenaar maar net zo goed iemand die worstelt met morele en historische (Duitse) problemen en daar tot nadenken stemmende vorm weet aan te geven. De Portugese Paula Rego, die de Portugese dictatuur heeft meegemaakt, schijnt ook zo iemand te zijn. Haar werk moet ik nog leren kennen. Ik denk dat ik er veel in zal ontdekken.
Ontroerd werd ik vooral door de beelden van de ouder wordende David Hockney, die de eenvoudige maar diepgravende blik van zijn vroeger Britse pop art nu laat rusten op Adalusische cultuurmonumenten in Cordoba en Sevilla. Het schetsboek dat hij toonde riep herinneringen op aan de zenachtige schoonheid van Matisse.
Schoonheid is een woord dat niet meer in de mode is, zei Robert Hughes. Maar waarom zou het in de mode moeten zijn? Het komt erop aan zoveel mogelijk goedheid en schoonheid ten toon te spreiden.

Afbeelding van Paula Rego, Familie.

11-03-06

BLAUWE TRANEN


Toevallig alweer dat ik drie reproducties na elkaar post van Duitse kunstenaars met een sterke expressieve inslag, en met een groot historisch besef: Georg Grosz, Anselm Kiefer en Max Beckmann. Ik krijg zelden of nooit tranen in de ogen bij het bekijken van een kunstwerk, maar toen ik in november 2002 de grote Max Beckmann-tentoonstelling in Centre Pompidou bezocht overkwam het me geheel onverwacht: ik heb er ten minste twee blauwe tranen gelaten, staande voor het werk ‘de reis op de vis’. Het was een heerlijk gevoel, bijna alsof ik zelf op die vis zat.

05-01-06

HET BOEK VAN PIERRE-LOUIS LAIDEGUIVE

de la tour,boeken,mode,kleding,barcelona,caravaggio,reizen,pierre-louis laideguive

In het Museu Nacional d’Art De Catalunya heb ik vol bewondering staan kijken naar een werk van De La Tour, een portret van Pierre-Louis Laideguive. De man die wordt afgebeeld is een lezer en hij is daar duidelijk trots op. Het boek in zijn hand geeft hem prestige. Het boek is open, wat op interesse wijst, het is niet zo maar een decoratief element. Tussen de pagina’s van het boek zitten papiertjes, om bepaalde passages terug te vinden: de tekst wordt duidelijk met aandacht bestudeerd. Het portret van Pierre-Louis Laideguive ziet er bijzonder modern uit. De man is schitterend gekleed in een blauw gewaad, met gouden bloemen versierd. Om zijn hoofd zit een blauw doek, in een strik geknoopt. Je vraagt je af: wat doet dat doek daar? Is het ijdelheid, of bevordert het de concentratie? Ik raad iedereen die nog eens in Barcelona komt aan om dit werk eens te gaan bekijken. Er is overigens nog veel meer moois te zien. Op dit ogenblik zijn er naast de permanente collectie en de collectie Thyssen-Bornemisza, tijdelijke tentoonstellingen gewijd aan het kubisme (vooral werk van Juan Gris, met een mooie blauwe zangeres) en aan Caravaggio.

15-11-05

RINEKE DIJKSTRA

fotgrafie,kunst,rineke dijkstra,amsterdam

In het Stedelijk Museum in Amsterdam loopt sinds kort een tentoonstelling van portretten van Rineke Dijkstra. Ik ben er nog niet naar gaan kijken maar het loont ongetwijfeld de moeite om er eens een uitstap naar Amsterdam voor te maken. Ik zag gisteravond op televisie een gesprek met haar, waarbij haar werk werd getoond en door haar geportretteerde mensen aan het woord kwamen. Rineke Dijkstra had het even over de schoonheid van het terloopse. Een treffende uitspraak die me meteen zin gaf om haar werk in de toekomst nog nauwkeuriger te gaan bekijken. Haar verbluffende foto's waren me wel al eerder opgevallen in het Guggenheim in New York en in Centre Pompidou. 


Hierboven: Kolobrzeg, Polen, July 27, 1992 van Rineke Dijkstra.

11-09-05

NAKED GIRL ASLEEP / LUCIAN FREUD


freud 2


Dit is een van mijn uitverkoren kunstwerken: Naked Girl Asleep, van Lucian Freud. Lucian Freud is de kleinzoon van Sigmund Freud. Hij is wellicht ook de duurste nog levende schilder. Geen andere schilder uit de 20ste eeuw heeft zo juist, zo precies, zo onverbiddelijk het menselijk lichaam in verf vertaald. Telkens als ik dit werk bekijk schaam ik me er niet meer voor dat ik een mens ben. Maar later, als ik het doek of de reproductie ervan, de rug heb toegekeerd keert de schaamte terug.

23-06-05

ACHILLES EN DE PRIMITIEVE BULLSHITTER


harry_01

Door de hitte bevangen, altijd aangenaam, waarschijnlijk omdat je er zo primitief en gedachtenloos van wordt, heb ik alleen nog zin om hier wat bullshit neer te schrijven. Onzin waar niemand wat aan heeft. Ik zal dat dan maar niet doen. Misschien brengt de nacht wel weer goede gedachten. Of kom ik nog eens in een stuk van Shakespeare terecht. Mijn vriend die hier bij me in het bureau zit bekogelt me met speren en ander wapentuig: hij heeft te veel in de Illias gelezen en hij waant zich nu Hector of Achilles of een andere ouzodrinkende held. De foto die ik hier bij plaats is van een andere vriend van me, een groot en te weinig gekend kunstenaar: Harry Heirmans.

13-05-05

RYOKAN : BILL VIOLA


RYOKAN


Ryokan, eind 18de eeuw:
Ik zit stil te luisteren naar het vallen van de bladeren in mijn eenzame hut. Een leven vol ontzegging. De dingen worden niet langer herinnerd. Mijn mouw is nat van de tranen. Zeer sterk vind ik dat, net zo sterk als sommige werken van Bill Viola. Natuurlijk is zijn mouw nat van de tranen doordat de dingen niet langer herinnerd worden.

13-04-05

CANARD: PULASKI EN JFK


canard


A canard-vision by jef kiekebiche de chabernakeur

31-03-05

MR. NATURAL


mr natural

Met naïeve heldenverering is niet echt iets mis.
Maar het gaat wel meestal over mensen die iets hebben willen bewijzen, die iets hebben willen veranderen, die iets nieuws hebben willen maken, die iets hebben willen toevoegen aan de wereld. Terwijl de wereld laten zijn misschien het allerhoogste is. De mens die niets verwezenlijkt, niets verandert, niets toevoegt aan de wereld is dan de grootste held. Dat doet me denken aan Mr Natural van Robert Crumb. Die blijft rustig zitten toekijken terwijl rondom hem steden worden gebouwd en weer vergaan tot woestijn. Mr Natural kent het geheim van de stoïcijnse ataraxie, wat christenmensen waarschijnlijk interpreteren als rust van de ziel.

Vorige 1 2 3 4 5