24-03-14

VERZEN VOOR ALEXANDER SPENCE

alex spence2.jpg

Zijn stem van begane lijdensweg vergalde de dag en maakte nachten onzinnig.
Je dwaze en extatische nachten, donkerblauwe lelies in het licht van de maan
Door het raam en de herinnering aan je veel zachtere ogen in een kleine spiegel
Van je moeder, je handen klein en kwetsbaar als vlinders, als kolibries.

Zijn schaarse woorden zo verschillend van zijn naam, Alexander; dwarse koning
Nooit op weg geweest om wat dan ook te veroveren of te stichten in deze wereld
Noch in een andere, ook al zocht hij daar naar jou maar vond je overal nergens.
Zoekend wankelde hij bij de rivier, zijn droom een zware last om te torsen.

Hij is anders dan jij: hij heeft de rand van de afgrond bereikt en kan niet verder.
Wat hij zingt is wanhoop die gevleugeld is om niet meteen neer te storten,
Maar om eerst nog wat harten te breken en pijn te stillen van hen die gedoemd zijn
Alles te willen zien schitteren terwijl het toch zo grauw en dof is, zo tekort schiet.
...

Foto: Moby Grape. Alexander 'Skip' Spence links op de foto.

17-01-14

HER EYES ARE A BLUE MILLION MILES ii

Trout-Mask-Replica.jpg

Voor Captain Beefheart / Don Van Vliet

Uit haar ogen van algebra en zandkorrels raak je nooit weg.
Je gaat nergens heen, niet naar de bergen, niet naar het strand.
Een platenspeler onder het stof, vinylgroeven ondergesneeuwd:
Het anderwereldse gekraak van Clear Spot over haar ogen
Die je niet mogen zien in hun roodomrand verschiet – het dal
van Belladonna, waar ze je verliet. Genade van radbraken komt
niet ongelegen in een tijd van kommer en klacht. Een regen
van kwellingen, gesels. En wat mooi bovendien het magenta
van geheugenverlies onder grootmoeders paraplu in de lente!

Ken je de weg naar zijn paarden, zijn ezels, zijn kippen gefokt
Alsof het allemaal niets is, na een zo luidruchtig ‘Drop Out’
En veel voornamere vloeken, verwensingen, heiligverklaringen –
Op nochtans dagen als andere, brandende zon, kille regen
En zo tussendoor een ezelsoor of een kus op haar lippen geboekt
In het grote handelsregister van schijn en wezen en wartaal?
Onder andere letters en cijfers: daar blijf je, volhard je, daar
Ben je tussen elke hoefslag, seconde, genadeslag onvindbaar
Als schaduwen in Plato’s grot - die nooit een wens uitspraken.

...

Afbeelding van 'Trout Mask Replica', een van de meesterwerken van Captain Beefheart & His Magic Band. 'Her Eyes Are A Blue Million Miles' vind je terug op 'Clear Spot', verschenen in 1972.

18-11-13

JE HUID

gedicht,1977,2013,18 november 2013,huid,lichaam,nu


Je huid trilt en schittert als de zilverwilg.

Berglucht omhult je voeten, je kuiten, je heupen,
je borsten, je hals, als je je neervlijt in het gras,
verzadigd, weggerukt uit de tijd van deze vlakte,
onkwetsbaar en hoog in je hunkerend nu.


...

Afbeelding: Henri Matisse

17-11-13

AVALANCHE

Nu het nog kan kun je me beter versieren als levende ziel

Zonder zwarte kater op mijn schouder op een zondag

Als ik met gitaar en krant te goochelen zit. In wit licht

 

Ver weg als een countryzanger de dood nabij

Maar toch heel levendig, met veel geel en groen.

Heb je me al in de ogen gekeken als ik onnozel doe

 

En blij ben omdat je bij me bent als een dagdroom

Die je niet vergeet, ook op de trottoirs tussen mensen

Die overal heen snellen, als blinden stoten ze tegen je aan?

 

Dat jij me niet vergeten bent hoor ik in elk lied

Als ik nuchter luisterend op signalen van liefde wacht

En opeens zit iemand op een viool te krassen en zingt:

 

Ma chérie je veux danser avec toi, toute la nuit.

Chagrin, pitié, faut oublier tout ça, mal à la tête,

Oui, je te veux, je te veux, comme une avalanche.


...

 

Een vroegere versie van dit gedicht verscheen hier op 7 mei 2009

16-11-13

DE SLECHTE ONEINDIGHEID 3

IMG_4779.JPG

Ik krijg geen woord meer over mijn lippen, geen woord meer uit mijn pen, geen woord meer uit mijn klavier. Heb geen noten meer op mijn zang. Al mijn beelden staan stil. Aan bibberen en beven is een einde gekomen. Aan alle kleuren, aan wit en aan zwart. Aan fictie en aan politiek. Aan gedichten en slachtingen. Aan de Franse Revolutie en de kleine Johannes en vulkaanminnaars en Tristia en andere ballingschapsgedichten. Aan William Blake, Oscar Wilde en Van Morrison. Aan nachtwouden, maanbergen, het dak van de wereld, zenuwoorlog, misdaad en straf, toezicht en kamers met uitzicht, de seksuele revolutie en de geschiedenis van de waanzin. Aan het theater van de wreedheid, de grammatologie en al te intieme zonsopgangen. Aan drie mannen op weg naar een huwelijk of begrafenis. Aan het dagboek van een gek en de verkoop van dode zielen. De bloemen van het kwaad en het verloren paradijs. Aan kreten en gefluister, seizoenen in de hel, de liederen van de nachttripper, Liesje in Luiletterland, Rob Roy, Jimmie Reed, de Evangeliën, la vie de Jésus, een Spion in het huis van de liefde, de toekomst van een illusie, de fenomenologie van de geest en veel overwoekerde paden. Aan Hölderlin, Trakl en Celan. Aan talloos veel miljoenen. Aan Mozart, Beethoven en Phil Ochs. Aan de feesten van angst en pijn, aan diepe blues, rembetika, zydeco (les haricots sont pas salés), aan Paths of Glory en Fun in Acapulco. Aan het leven van Malcolm Lowry, Neal Casady en Arnold Schönberg. Aan the Beatles en het kapsel van de duivel op de heuvel. Aan de jacht op de walvis en de bende van de Stronk. Aan Daphne en Euridyke en Anna Domino. Aan al het ondermaanse, het vergankelijke en onvergankelijke. Aan verzamelingen, collecties, compilaties, naslagwerken, woordenboeken, grammatica, encyclopedieën, de Zohar, Zorba de Griek en de Apologie van Socrates. Aan Apocalypse Now en le Bonheur. Nee, geen woord meer, geen letter, geen noot, geen beeld: ik ben moe.

...

Foto: Martin Pulaski, 13 november 2013.

DE SLECHTE ONEINDIGHEID 2

IMG_4762.JPG

IMG_4770.JPG

IMG_4771.JPG

Foto's: Martin Pulaski

DE SLECHTE ONEINDIGHEID 1

IMG_4743.JPG

IMG_4754.JPG

IMG_4761.JPG

Foto's: Martin Pulaski

31-10-13

FERNANDO PESSOA, EEN GESCHENK

Met dank opgedragen aan de nagedachtenis van Jos Dorissen, die me in 1980 Fernando Pessoa cadeau gaf.

Deze ‘culturele genealogie’ verschijnt hier niet zonder horten en stoten. Prettige herinneringen worden soms verdrongen door het opeens weer opduiken van droeve gebeurtenissen, van frustraties, mislukkingen, van ziektes en overlijdens van familieleden en vrienden. Hoe dan ook wilde ik dit verhaal niet chronologisch vertellen, al krijgt mijn jeugd er een belangrijke rol in toebedeeld.
PESSOA1.jpg

Het is 1978, ik woon al een jaar in de Dolfijnstraat in Antwerpen. Misschien is het zomer, ik heb er het raden naar. We hadden daar aan de Dageraadsplaats via vrienden in 1977 een klein huis kunnen huren en leefden er arm maar redelijk gelukkig. Het was een huis waar je je meteen goed voelde, ook al hebben we er niet altijd fraaie dingen meegemaakt.  Alleszins heb ik daar vaak feest gevierd, veel gelezen en veel geschreven. Wat mij dreef – benevens een innerlijke noodzaak - was het tijdschrift voor filosofie Aurora. Daar kon ik met mijn nogal experimentele teksten terecht – zelfs een essay over Hölderlin werd er aanvaard. Vreemd genoeg kende ik bijna niemand die ooit van de grote dichter had gehoord. Hölderlin en Rimbaud pasten helemaal in mijn manier van denken en ik wilde ook leven als zij, onverschrokken, gevaarlijk, onderzoekend, bovenal in dienst van het woord. Wilde ik beroemd worden? Dan had ik wel heel slechte voorbeelden gekozen. Van beide dichters verscheen tijdens hun leven één dun boek.

In de boekenbijlage van Vrij Nederland lees ik dat jaar een artikel over een mij volstrekt onbekende Portugese dichter: Fernando Pessoa. Iedereen kent nu zijn verhaal, zijn spel met de heteroniemen, zijn eenzaamheid, zijn alcoholisme, zij Lissabon, maar in die dagen was het een man van en voor ingewijden. Niemand lag wakker van die bizarre Portugees. Ik kende zelfs nauwelijks iemand die geïnteresseerd was in Portugal, dat kleine, arme land. Na lectuur van het artikel ging ik in de bibliotheek in de Lange Nieuwstraat op zoek naar een boek van de dichter, maar vond volstrekt niets. Ook in de boekwinkels ving ik bot. Ik zette Fernando Pessoa en zijn heteroniemen uit mijn hoofd en ging door met mijn werk en mijn extases.

Op een dag in maart 1980, ik werkte toen op de redactie van het hierboven genoemde Aurora, kwam mijn toenmalige boezemvriend en drinkebroer Jos Dorissen het kantoortje binnen met een vierkant boek in zijn rechterhand. Ik had net deze twee zinnen in mijn dagboek genoteerd:
“Wij hebben ervan afgezien een onderscheid te maken tussen lichaam en geest. Maar zijn we aan dat dualisme voorbij? De geschreven taal immers is er nog helemaal van doordrongen, en zeker het spreken.”
Geen idee naar aanleiding van wat ik dat schreef, maar het is wel een mooie coïncidentie. Jos overhandigde me meteen dat boek: ‘Fernando Pessoa. Gedichten. Vertaling August Willemsen’. Twee jaar eerder uitgegeven bij De Arbeiderspers in Amsterdam. “Je hebt Pessoa!”, riep ik uit en sloeg het mooi uitgegeven werk op een willekeurige plek open en las dit:

“Ik heb gefaald in alles.
Daar ik nooit één plan gemaakt heb, was alles misschien niets.
De wijze lessen die men mij gegeven heeft
Heb ik verlaten door het achterraam.
Ik ging het land op vol van grote plannen.
Maar daar vond ik alleen gras en bomen,
En als er mensen waren, waren die net als de anderen.
Ik keer van het raam af, ga zitten in een stoel.
Waar zal ik eens aan denken?”*

Gelukkig zat ik zelf ook in een stoel, zoniet was ik omver gevallen. Dit was het, dit was de poëzie waar ik van gedroomd had. Walt Whitman, maar dan door en door modern. Zulke gedichten wilde ik zelf ook schrijven, even melancholisch, even echt en waar, even tijdloos, even eenvoudig - en voor altijd modern. Maar zou ik het ooit kunnen? Het fragment dat ik gelezen had was van Alvaro de Campos, een personage dat Pessoa heeft gecreëerd, wellicht om orde in de chaos van stijlen en vormen te brengen (lyrisch, elegisch, episch, dramatisch). Naast Alvaro de Campos zijn Pessoa’s bekendste personages of heteroniemen Alberto Caeiro en Ricardo Reis; maar er zijn er meer. De dichter schrijft er zelf het volgende over: “Men moet in geen daarvan ideeën of gevoelens van mij zoeken, want vele ervan drukken ideeën uit die ik niet aanvaard, gevoelens die ik ooit heb gehad. Men moet ze eenvoudig lezen zo als ze zijn, hetgeen trouwens is zoals men moet lezen.”

In die twee stappen is Fernando Pessoa, de moderne dichter bij uitstek, in mijn leven gekomen en er gebleven: eerst via een krantenartikel en wat later, doorslaggevend, dankzij de empathische vriendschap van Jos D. Ik heb tot juli 1988 moeten wachten eer ik voldoende geld had om naar dat arme land te reizen en vooral naar die mooie witte stad aan de Taag, Lissabon, de stad van Fernando Pessoa. Sindsdien is het samen met Porto de plaats waar ik me het meest thuisvoel. Luiheid en een slecht geheugen hebben me belet om de mooie Portugese taal te leren, wat ik eigenlijk een schande vind. Maar zo is het leven en zo is mijn karakter. 
PESSOA 3.jpg

Het toeval wil dat Jos D., aangespoord door mijn enthousiasme, in augustus van dat jaar zelf naar Lissabon reisde. Op 25 augustus in de vroege ochtend werd hij samen met de andere gasten geëvacueerd uit een pension in het Chiado. Enkele uren later had een hevige brand een belangrijk deel (8000 m²) van Lissabon verwoest.
Maar sindsdien leeft Fernando Pessoa er meer dan ooit tevoren. Op het Chiado verwelkomt zijn standbeeld de toevallige passanten en de bezoekers van ‘Café A Brasileira’, waar de dichter zelf ooit een stamgast was.

a brasileiro.jpg

Café A Brasileira, Martin Pulaski, 11 november 2009.

...

*Fragment uit: 'Sigarenwinkel',  Alvaro de Campos

07-10-13

IN DEN BEGINNE

IMG_4499.JPG

In den beginne, op het groene gras van je uitverkoren oord, waar het altijd elders is, kronkelt van lieve lust een adder. Hij wendt zich een poos naar het stralen van je zonnestelsel, daarna weer weg, naar waar zelfs een duivel zich niet waagt.

Op die dag – of was het vandaag? -  dacht je terug aan de dag toen het leek of Renata's lichaam een onbegonnen lied voor je zong. Een lied waar ze altijd opnieuw aan zou beginnen, op die dag. Een lied om later te kunnen ontginnen. In haar handen hield ze volstrekt genadevol erts. Zie hoe het fonkelt, hier in deze zinnelijke alchimistenkamer.

De tonen van het lied bouwden een ladder waarlangs je ontsnapte, gevleugeld je woorden, naar weer een ander oord, een ander licht. Of gelijkend op het licht dat je in de korenbloemenogen scheen op de dag dat je terugdacht aan haar lange dag – en na die wedergeboorte de reis naar een donker dat ogenschijnlijk al lang achter je lag, maar in werkelijkheid in de nabije verte, net voorbij de heuvel van het Verdriet.


Het licht dat uit je ogen straalt, je ogen op het gras gericht, op de adder, zijn kronkelig pad. De schaduwtonen in haar stem, elke noot in haar gezang, denk je, de aanvang van een verhaal dat altijd begint met ‘in den beginne’.

 


...

Foto, Martin Pulaski, 30 september 2013 

15-09-13

GELUKSKLAVER

Ga maar, ik ben niet jaloers, niet langer.
Ik houd het sober, ben niet in luxe gekleed,
zo past het een balling, in Brussel en ver weg.

Ik wacht het wenden van de seizoenen af,
de terugkeer en het weer verdwijnen van licht,
in dit huis dat grijs van de dagen, vochtig wordt.


Bijvoorbeeld in de zomer. Dan wandel ik naar de
supermarkt en naar de apotheek en kom thuis
met een grote pot geluksklaver voor het terras.

Of later, als het veel regent, je geluksklaver
door de rupsen opgevreten, denk ik aan dichters,
hun kleine avonturen, kortstondige liefdes.


Ga maar, in vrede of in oorlog, ik rust hier,
weiger tijd en toeval aan banden te leggen,
alsof het altijd in deze woning zo is was.

...

Noot: de eerste twee versregels zijn gedeeltelijk ontleend aan Ovidius' 'Tristia', vertaald door W.A.M. Peers. 

02-08-13

HUID VAN DE WERELD

anselm kiefer hamburger bahnhof.jpg

Vandaag ging het van laag naar hoog, of was het omgekeerd? Stemmingswisselingen… Eerst, nog voor zonsopgang, heb ik van Anselm Kiefers loden boeken de betekenis achterhaald. Of op zijn minst een van hun betekenissen.

De loden boeken zijn er om in de toekomst te worden gelezen: tussen hun pagina’s zitten foto’s van de huid van de wereld. De huid van de wereld vanop een redelijke hoogte aanschouwd. De klassieke fotograaf die vanuit zijn raam foto’s maakt van de passanten is geheel voorbijgestreefd, en tegelijk is Kiefers manier van naar de wereld kijken daar een metamorfose van. Vreemd dat Schopenhauer reeds de wonden en de littekens en de uitslag (schurft, pokken, pestbuilen) van de wereld, van de aarde zag: dat waren de mensen. Keek Schopenhauer door de ogen van Anselm Kiefer of is het toch vice versa? Lood is een buigzaam en corrosiebestendig materiaal. De foto’s van de huid van de aarde zitten veilig opgeborgen in de loden boeken. Maar langdurige blootstelling aan lood veroorzaakt wel dementie. De lezers van de loden boeken zullen beschermende kleding moeten dragen. Ik stel me ze als Buzz Aldrin en Neil Armstrong voor: veel verder reikt mijn verbeelding in dit opzicht niet.

Daarna heb ik een ‘geheim’ van Hölderlin en Nietzsche ontsluierd. Geheim – met daarin ‘heim’, het Limburgse en Duitse woord voor ‘huis’. We kennen in het Nederlands ook nog ‘heem’ en ‘heimwee’ en heel wat samenstellingen met ‘-heem’ en ‘hem’, vooral plaatsnamen.

Je bent thuis waar je woont, in wat je bekend en vertrouwd is, én in den vreemde. Je kunt het ook ‘het vreemde’, het ‘onbekende’ noemen. ‘Het vreemde’ is tegelijk datgene wat je in je armen sluit en een veld vol dode mensen.

Anselm Kiefer, Hölderlin, Nietzsche, daarna Tim Buckleys ‘Blue Afternoon’ en dan is alles goed. Zoals het moet zijn. Huid van de wereld en melancholie. Naast me de slapende vrouw die ik ken en niet ken.

Excentrieke mensen leven langer, las ik vandaag. Dan maar hopen dat ik erg excentriek ben. Maar wat is dat eigenlijk, excentriek?

Het is goed Antwerpen lief te hebben en gelijktijdig de stompzinnigheid van deze stad te haten. De snordragende burgemeester met zijn Rubensobsessie en de sigarenrokende schepenen en magistraten.  Symbolen van een volledig achterhaalde, bijna 19de-eeuwse burgerlijkheid. Gelukkig heb je toch toch ook altijd de anderen, zoals Luk Perceval. Ze hoeven niet eens excentriek te zijn. Hij kent me niet en ik hem ook niet maar ik heb desondanks het gevoel dat ik veel met hem gemeen heb. Tsjechov schrijft over Rusland. Voor Perceval ligt dat in Vlaanderen, en dat klopt. Het vreemde is tegelijk datgene wat je in je armen sluit en een veld vol doden.

Alle stekelige mensen zullen binnenkort deze stad moeten ontvluchten, of zich te pletter zuipen, of zich in vuile wc’s vol spuiten met het gif dat uit de corrupte haven komt. Dat is het lot dat ons te wachten staat, ons stekelige en excentrieke mensen. Of kan het tij van haat en angst voor het andere en van conformisme worden gekeerd?


Tot hier een – bijgeschaafde - dagboeknotitie van 1 februari 1991. Vijf maanden later zou ik naar Brussel verhuizen, waar ik nu nog altijd met enige tegenzin woon. Ik zal me wel altijd en overal een banneling voelen.


...

Foto: loden boeken van Anselm Kiefer in het Hamburger Bahnhof in Berlijn, 16 augustus 2008. Foto: Martin Pulaski. 

14-07-13

EEN MEI

back (2).jpg

Antwerpen, 1968.

 

Op één mei stichtte je een stad van bloed, van nachtmerries. Drassige bodem waarop je sliep. In je glazen doolhof razend met het rode hoofd van een nabij gevaar.

Wat je gewaarwordt is niet de waarheid. Is maar een boze droom, en slechts een wanhopige aap die hem droomt. Neen, wie hem droomt weet hij zelf niet. Wel dit: het was op één mei, in de stad van angst en feest en pijn.

Je zag er zo onheilspellend blauw uit en ietwat gespleten. De bliksem sloeg niet op het veld in, die uit je ogen, die schichtige ogen van jou. Niet op het veld buiten de stad, waar mijn paarden stilaan gek worden en misselijk van de donkere wolken uit het Westen.

Wie is de keizer van die nieuwe stad? En is een kroon een kledingstuk?




Brussel, 8 juni 2012.

10-07-13

TRAGE ESCAPADE

Sap van appels zijn je oude woorden

als de appels in de boom van je buren

rijp voor de oogst in opgespaarde zomer,

ongeplukt, geur en smaak in de lucht

als huid van onbegrepen vrouwen.

Na zonnige Europese doem in oktober

rotten ze op steeds te weinig bezongen gras,

elke zondag zo zorgvuldig gemaaid.

 

Aan David Lynch denk je,  als een havik,

zijn trage escapade, een laat weerzien

met broer: wat woorden over vader,

moeder, stoppen met roken, dit en dat.

Omdat ver verwant wat familie volhardt.

 

Je ziet een gedicht: maak ik terzines,

binnenrijm, tel ik afgunstig voeten

als waren het Dante's of van m'n zestien?

 

Wat essentie beweert men zou blijven,

niet van appels, van vrouwen niet. Nee,

van duidelijke woorden. Essentie

van de essentie, mocht het toch lukken:

op goede voet te staan als gewervelde

met het vruchtbare sap van de wereld.

Dan blijven die kleine druppels nog even

tegen slecht spijsverteren, bloedbaden,

tegen schrik en beven, tegen vergeten.


Een eerdere versie van dit gedicht verscheen onder de titel 'Het vruchtbare sap van de wereld'.

13-06-13

COWBOY EN INDIAAN

Macadam, zo werd de Midnight Cowboy genoemd:

De jonge man die zich aan oudere vrouwen kwam verkopen.

Macadam. In de stad Brussel was dat zijn naam.

Jazeker, leg maar het verband tussen nacht, asfalt en cowboys.

Of noem het gewapend beton.

Zo vaak rust je blik op dat materiaal.

Kijk maar, je ziet het niet.

Je weet niet wat het is.

Een huid van beton over de warme aarde.

De rijke aarde, oker en groen als jonge citroen.

Voor jou zo goed als niets.

Niets om over naar huis te schrijven.

Tot je even je blik scherp stelt  en aan het denken slaat.

Zoals in het donker de dichter dat doet.

 

Wat een gedoe op die harde grond.

Voetsporen, speeksel, sperma, crack, de hele beschaving is er gepasseerd.

Dagen, nachten stapten daar avonturiers van het alles en niets.

Moedeloos of overmoedig gingen ze over de lijn:

waar is de grens als zoveel glanst?

Nee, op lijnen kon je niet rekenen om meer te weten te komen.

Wat was er opeens zo raadselachtig aan steen, en niet eens echte?

Je wist het niet.

Er waren geen woorden, geen tekens voor.

Zo moest je dan Indiaan worden, je hoofd tegen de grond.

Zo kon je misschien nog een spoor horen.

 

10-05-13

TUSSEN JE PLOOIEN

Goud van goud gestolen.
Bisschopssteen van amethist.
Van wat veel is te veel.
Van wat veel is te weinig.
Van wat weinig te weinig.
Van wat weinig te veel.

Tussen je plooien worden
hemellichamen helemaal glad.
Een zwarte lelie bloeit
open, alles rijmt op niets.
Nachtmerrie, dagdroom,
ongezochte schakel:

een emmer vol bloed.

Dieven rennen van hot
naar her en veel verder
tot niemand nog ziet
en jij niet meer kijkt
naar de handschutter noch
hoort z’n donker schot.

11-04-13

LIVORNO

NU zou ik met jou naar Livorno kunnen vliegen.
Of  in mei, juni, juli. Voor een uur of twee, drie.
Elk jaar opnieuw Livorno, tussen lente en winter.

We liggen daar bloedend in het tragische hotel.
Zinderend rood en open, elkaar tergend met lust.
Woedend, waanzinnig van bezeten liefde, Livorno.

De lakens daar klam van schaamte, goedgelovig.
Een gevecht van engelen en heidense goden
Tussen hun wit en het karmijn dat wij daar storten.

Zacht je huid daar als veren van een lentezwaluw
De haartjes, honderd, duizend, nee - hoeveel?
Je lippen scharlaken, naar ver weg vertrokken.

Tussen onze tenen zand van wanhoop en het vuur
van twijfel die blijft zwijgen, zwijgen, zwijgen.
Is dat de prijs van de kamer, daar op de muur?

Geef mij nog maar een glas bier, mijn liefste.
Geef mij een lied van vroeger, een lied van thuis -
Waar wij in deze barre dagen schaduwleven.

27-02-13

HET NARRENSCHIP

Narrenschip.jpg

Van het ene land naar het andere varen wij, zoeken in elke havenstad niemand weet wat.
Reizen ons te pletter met vriend en vijand om iets te vinden dat het vinden waard is maar vinden niets.
In welke stad zullen wij ons vestigen, in welk huis in welke straat?
Wij vinden straat noch laan waar wordt gelachen en gedanst op felle rock & roll.
Alles lijkt onbewoond verklaard: gevels zwart als lava, geblinde ramen, geen levende ziel te zien.
Dan maar weer naar andere oorden vertrekken, naar ergens ver weg, naar veel verder.
Tot aan het einde van de wereld waar toch dezelfde vervloekte wereld herbegint.
Tussen dag en nacht geen verschil in onze dorre harten, gepijnigd, vol van smart.
Wind en regen om ons heen en sneeuwstorm en hagel en geselende zon op de dunne huid.
In de ogen van allen die wij aantreffen doffe ellende, ontbering, domme berusting.
Wij varen maar in het rond, verliezen ons gezond verstand, kennen niet eens de naam van ons schip. Nee, wij kennen niet eens de naam van dit schip.


___


Inspiratie:

Narrenschiff, Sebastian Brant (1494).

19-02-13

OP ZOEK NAAR VERLOREN DAGEN


Verstrikt in de lianen van een droom, verdwaald in een labyrint van venijnbomen, terwijl woorden gezongen door een communistisch meisjeskoor me overspoelden, zag ik Rainer Maria Rilke bij zonsondergang als garnaalvisser op een wit paard over het strand van Oostduinkerke galoperen. Ik weende zoete tranen; bevochtigde een dundrukpagina van ‘A la recherche du temps perdu’.

---

 

(Deze woorden vond ik terug op de achterzijde van een toegangskaart voor de 47ste Handelsbeurs van Brussel in de lente van 1974, een jaar waarin ik veel naar Rock Bottom, Pretzel Logic, Kimono My House en Pin Ups luisterde. Na al die jaren proef ik nog steeds de Ethiopische koffie die we daar in een van die paleizen op de Heizel dronken.)

11-02-13

HER EYES ARE A BLUE MILLION MILES ET CETERA

Haar ogen van algebra en van zandkorrels wijzen geen weg.
Je gaat nergens heen, niet naar de bergen, niet naar het strand.
Een stereo-installatie onder het stof, versleten naald:
Het anderwereldse gekraak van Clear Spot over haar ogen
Die je niet mogen zien in hun roodomrand verschiet, in valleien
Daar in het blauw waar ze je verliet. De genade van het radbraken
niet ongelegen in een emmervol kommer en kwal. Een regen
van kwellingen, gesels. En wat mooi toch de regenboog
van het geheugenverlies onder grootmoeders paraplu in de lente.

Ken je de weg naar zijn paarden, zijn ezels, zijn kippen gefokt
Alsof het allemaal niets is, na een zo luidruchtig ‘Drop Out’
En veel voornamere vloeken, verwensingen, heiligverklaringen –
Op nochtans dagen als andere, brandende zon, kille regen
En zo tussendoor een ezelsoor of een kus op haar lippen geboekt
In het grote handelsregister van schijn en wezen en wartaal?
Onder andere letters en cijfers: daar blijf je, volhard je,
Daar ben je tussen elke hoefslag, seconde, genadeslag onvindbaar
Als de schaduwen in Plato's grot - die nooit 'n mens weerspiegelen.

31-01-13

EEN WERELD ZONDER DICHTERS?

2012_11_PORTO_VOLLEDIG 195.JPG

Regen. Martin Pulaski, november 2012.

 

'Schaf het stadsdichterschap af en engageer deze schrijvers om nieuw inzicht te geven in de geschiedenis van de Vlaamse literatuur, in wat zij nu schrijven.’ Dat zijn de woorden van een NVA-politicus in Antwerpen. Stonden gisteren in de Vlaamse ‘kwaliteitskranten’. Het ging over de stadsdichter, een nutteloze functie. Tom Naegels, een schrijver, was van mening dat dichters en hun verwanten teveel ophef maakten over wat onschuldig gewauwel. Kranten publiceren zulk gekwetter om aandacht te trekken, beweerde hij. Verontwaardiging was nergens voor nodig. Tom Naegels zal wel weten waarom kranten gekwetter publiceren: ga maar na. Maar hij vergist zich: verontwaardiging is altijd nodig. En indien niet altijd, nu zeker. De domme uitspraken van de Vlaams-nationalistische politicus lijken een bagatel, en zijn dat misschien ook. Maar soms – er zijn helaas voorbeelden - leidt een bagatel tot een catastrofe.

Alles in dienst van het nut is het uitgangspunt van bepaalde politici, dienaren van bankiers, traders en casinobezitters. Maar we weten dat alles van waarde kwetsbaar is en nooit is het nuttig. Poëzie is niet nuttig, dichters zijn evenmin nuttig. Wat dichters zeker niet zijn: historici van de Vlaamse literatuur. Dichters schrijven en lezen gedichten en zijn kwetsbaar en van geen enkel nut, maar openen werelden. Zij laten zien dat de Vlaamse literatuur Nederlandstalig is, en dat de Nederlandstalige literatuur niet aan een streek is gebonden, maar tot de wereld behoort. Poëzie, in welke taal ook, is een wereldtaal. Ik ben een kosmos, zei Walt Whitman. Hoe zielsveel dichters ook houden van wat hen nabij is (hun geliefde, hun dorp, een stukje touw), het zal nooit hun opdracht kunnen zijn om dat nabije in een vacuüm te plaatsen, om dat nabije als behorend tot een stam, een volk voor te stellen. Wat zij echter in zo’n geval kunnen doen is het nabije met hun woorden openen en het op die manier onderbrengen in het grote geheel. Nuttig is dat niet, maar het heeft ongetwijfeld zin. Het vaderland van de dichter is niet de bodem, maar is het water, de rivier naar de oceaan en in de hoge lucht staat hij met zijn voeten stevig op de grond.

Een wereld zonder gedichten is een ongrond, een afgrond; een wereld zonder dichters is een catastrofale wereld.