10-03-18

EEN ONTGOOCHELING*

valle gran rey, la gomera, canarias, reizen, ontgoocheling, canarische eilanden, busreis, aankomen, garajonay, onvriendelijkheid, appartement, studio, genieten, raymond roussel, des esseintes, a rebours, san sebastian, jk huysmans, huysmans, verwelkoming, ermita san pedro, sleutels, huissleutels, computer, bars, nors, onbeschoft, lui, vakantie

Ik heb het over reizen, niet over vakantie. Sinds 2010 is mijn leven één lange vakantie, wat niet bepaald een pretje is. Het is zoals het einde van die lange zomervakanties toen je nog een tiener was. Dat was een vervelende periode, waar maar geen einde aan kwam. Hoewel je daar zeker niet naar uitkeek want dan moest je weer naar de orde en tucht van het internaat terug. Achter de lange vakantie die je nu beleeft wil je al zeker geen punt zetten. Een doodswens heb je nooit gehad.

Mijn manier van reizen kun je moeilijk avontuurlijk noemen; het is niet veel meer dan een poging om te ontsnappen aan de monotonie van het alledaagse leven. Hoewel de rituelen van het dagelijks bestaan ook veel troost bieden is het heilzaam die af en toe te onderbreken, al is het maar om nieuwe of tijdelijke rituelen een kans te geven.

Reizen is zelden een genot. Zoals liefde, vriendschap en het leven zelf gaat het met ontgoochelingen en teleurstellingen gepaard. Een reis begint bijna altijd in de verbeelding. Je hebt je eigen denkbeelden, je kent je bestemming uit reisgidsen, romans, films of je hebt je er een idee van gevormd bij het zien van oude prenten en schilderijen. De grootmeester J.-K. Huysmans heeft – in A Rebours** - wellicht het meest treffend over de denkbeeldige reis geschreven, over de reis die je in je hoofd maakt voor je écht vertrekt. Het hoofdpersonage van de roman, Des Esseintes, bereidt zich voor op een reis naar Londen. Na een dag in Parijs, waar hij de Engelse boekwinkel Galignani’s Messengers bezoekt, een wijnkelder die Bodega heet, waar het wemelt van de Engelsen die er Sanlucar, Pale Dry, Oloroso en Amontillado komen drinken en om de uitstap af te ronden een restaurant waar toevallig ook nogal wat ‘eilandbewoners’ hun honger komen stillen. Des Esseintes geniet er van een rijke Engelse maaltijd van onder meer haddock, rosbief met aardappelen en zachte, blauwe Stiltonkaas. Hij drinkt er bier en koffie met gin. Na deze immersie vraagt hij zich af wat hij nog in Londen kan gaan doen. Het echte Londen zou vast alleen maar een teleurstelling zijn. “Hij kwam in Fontenay terug met zijn koffers, dozen, valiezen, reisdekens, paraplu’s en wandelstokken en voelde de lichamelijke uitputting en geestelijke vermoeidheid van een man die is thuisgekomen van een lange en gevaarlijke reis.”

Voor een reis naar Valle Gran Rey, een dorp op het kleine eiland La Gomera, is er wat mij betreft niet veel voorbereiding nodig. Ik weet waar ik mij aan kan verwachten, ik ben er al vier of vijf keer geweest. Ik heb voor de derde keer een appartement gehuurd in de coole Gomera Lounge, vlakbij de promenade en de Atlantische oceaan. De mogelijke teleurstelling is nu minder een gevolg van de verbeeldingskracht, van ingebeelde verwachtingen maar wel van de zekerheid over de eindbestemming.

Vanuit San Sebastian, het hoofdstadje van La Gomera, waar de veerboot uit Tenerife aanmeert, stuurde ik een sms met het uur waarop de bus in Valle Gran Rey zou aankomen, om er zeker van te zijn dat er iemand aanwezig zou zijn om ons de sleutels te overhandigen. Daar kreeg ik geen antwoord op. Ach, nonchalance die samenhangt met een Zuiders land, dacht ik. Vervolgens twee uur met de bus, eerst door het wilde, sprookjesachtige laurierwoud van Garajonay en vervolgens langs de duizelingwekkende afgronden naar de vallei van de grote koning. Overweldigd door emoties stappen we vlakbij Ermita San Pedro, de mij welbekende kapel aan de oceaan, uit de bus. Ik haast me naar de Gomera Lounge en stap een ‘juwelierszaakje’ binnen, waar ik verwacht de sleutels te zullen krijgen. De winkelierster gunt me geen blik waardig als ze me toebijt dat ik in het winkeltje (annex kantoor) ernaast moet zijn. Als we weer buiten staan komt een jonge vrouw op ons af, bleek, met een zonnebril op de neus, al even onvriendelijk als de dame van de kitschjuwelen. Ik heb jullie sleutels, zegt ze in het Engels met een Duits accent. Geen glimlach, niets. Eerder verbeten, bars. Ik vind dat ze er onheilspellend uitziet, ze heeft iets van een junkie, maar gevaarlijker. Mijn verbeelding zal me wel parten spelen. Maar alleszins een volstrekt andere ‘verwelkoming’ dan ik verwacht had. Niet alleen verwacht had, maar zeker van was. Gomera Lounge telt als ik me niet vergis twee grote appartementen aan de voorkant, met rechtstreeks uitzicht op de oceaan, en negen kleinere studio’s  aan de zijkant. Ons is een studio op de tweede verdieping toegewezen, degene die zich het verst van de oceaan bevindt. Helaas kunnen we jullie geen appartement op de derde verdieping geven, en ook niet dichter bij de oceaan, zegt de vrouw met de zonnebril. Die appartementen zijn allemaal al lang geleden geboekt. Hoezo, zeg ik, ik heb al in maart vorig jaar geboekt. De anderen al veel langer, zegt ze. Het zijn mensen die hier elk jaar komen. Met kinderen. We kunnen niets meer veranderen. Komt er de volgende tweeëntwintig dagen dan niets vrij, vraag ik. Nee, zegt ze. Je hoeft geen psycholoog te zijn om te zien dat ze staat te liegen. Ze kijkt niet eens op de computer om na te gaan of er niets mogelijk is. Ik stel voor om een duurder appartement te nemen, aan de voorkant, maar dat gaat ook niet. (Later blijkt dat heel wat appartementen en studio’s geregeld vrijkomen).
A. heeft zich tot mijn verbazing de hele tijd nogal rustig gehouden maar verandert nu opeens in een furie. Zelf probeer ik er kalm bij te blijven. Met vriendelijkheid en beleefdheid, ook al zijn die niet gemeend, kun je vaak meer bereiken dan met schelden en brullen. Maar daar heeft mijn lieve levensgezellin geen oren naar. Ze vliegt de junkie nog net niet naar de keel. Je bent een leugenaar, roept ze. Ik geloof geen woord van wat je zegt. Je bent zelfs te lui om in je computer te kijken. Je bent hier niet op je plaats!
Maria, de huishoudster, die ons meteen herkent, is blij ons terug te zien en probeert ons te sussen. Ze zal kijken of er morgen geen ander appartement zal vrijkomen. Maar ik weet dat ze dat alleen maar uit vriendelijkheid zegt. Tegen de stugge brutaliteit van de Duitse vrouw beneden kan haar Spaanse warmte niet op.

Een dag of twee later is dit allemaal bezonken en vraag ik me zelfs af waarover we ons zo druk hebben gemaakt. Want ook dit is een mooi appartement en vijf meter verder van de zee is toch niet echt een straf? De tweede avond konden we zelfs al over een leeslamp beschikken. Maar de vrouw met de zonnebril, die van 11 tot 3 uur over het kantoortje van de Gomera Lounge heerst, krijgt ons niet meer te zien (en wij haar ook niet). Much ado about nothing, maar het blijft een teleurstelling die je op zijn minst enkele uren of zelfs dagen doet vergeten dat buiten de zon schijnt en dat je lucht inademt die zoveel schoner is dan thuis.

De gefortuneerde schrijver Raymond Roussel, voorloper van de nouveau roman, bewonderd door surrealisten en oulipisten, was een doorwinterde reiziger. Hij bezat een van de allereerste caravans, een luxevoertuig waarmee hij Europa doorkruiste. De Franse schrijver reisde eveneens door Indië, Australië, Nieuw Zeeland, de archipels in de Stille Oceaan (waaronder Tahiti), Egypte, Noord-Afrika, Perzië, Constantinopel (Istanbul), maar op zijn werk had dat allemaal nauwelijks invloed. Slechts zelden verliet hij zijn caravan of zijn kajuit. Hij reisde voornamelijk om de ideeën die hij zich over de te bezoeken steden en landen had gevormd bevestigd te zien. Zijn boeken, waaronder Impressions d’Afrique en Locus Solus, waren de neerslag van de reizen die hij in zijn verbeelding had gemaakt. Wat er in de werkelijke wereld te beleven viel interesseerde Raymond Roussel nauwelijks. Misschien is dat wel de beste manier van reizen om nooit ontgoocheld te worden?

 

valle gran rey, la gomera, canarias, reizen, ontgoocheling, canarische eilanden, busreis, aankomen, garajonay, onvriendelijkheid, appartement, studio, genieten, raymond roussel, des esseintes, a rebours, san sebastian, jk huysmans, huysmans, verwelkoming, ermita san pedro, sleutels, huissleutels, computer, bars, nors, onbeschoft, lui, vakantie


* Deel 3 van een reeks impressies van een reis naar Valle Gran Rey in La Gomera, Canarische Eilanden. De impressies zijn gerangschikt volgens thema. Hier: ontgoocheling.
Foto's: Martin Pulaski, februari 2018.

** In schitterend Nederlands vertaald door Jan Siebelink, onder de titel ‘Tegen de keer’.