02-08-16

KOORZANG: DYAB ABOU JAHJAH

colin-wilson-in-sleeping-bag-1956-2.jpg

Leven we in een tragische tijd? De vele koorzangen die je op menige plek hoort zouden er op kunnen wijzen. Maar uit hun vaak weinigzeggend en repetitief karakter kun je net zo goed afleiden dat we een grote komedie bijwonen. Dat is geen nieuwe vaststelling. Een boek van Slavoj Zizek kreeg als titel mee ‘Eerst als tragedie, dan als klucht’, waar hij de inspiratie voor vond in ‘Bijdrage tot de kritiek op Hegels Rechtsfilosofie’ van Karl Marx. Een moeilijke en onzekere tijd is dit zeker wel. Velen onder ons sluiten zich af, ontvluchten wat de realiteit wordt genoemd. We zoeken een vertrouwde omgeving op, reizen af naar die schaarse plekken waar we hopen nog wat schoonheid of sporen van iets pastoraals te zullen aantreffen. Of we blijven gewoonweg thuis, in een hoek met een boek, of troost zoekend in de vluchtigheid van muziek en film. Sommigen worden radeloos, een kleine minderheid gaat over tot brutaliteiten, in sommige gevallen tot geweld. Geweld dat we weigeren te begrijpen. Geweld dat we altijd zullen verwerpen, zelfs al zouden we bereid zijn het toch in een begrijpelijke context te plaatsen.

Kritiek op de zwakke plekken van anderen is alleen maar mogelijk als je in jezelf ook zulke plekken aantreft. Je weet bijvoorbeeld heel goed dat je net zo goed meedoet aan het vals zingende koor, zelfs al doe je je uiterste best om te zwijgen.  Je bent geen schone ziel, je hebt altijd op zijn minst een beetje vuile handen.

De voorbije dagen bezong het koor de wederwaardigheden van Dyab Abou Jahjah en zijn ondervrager Thomas Erdbrink. Ik wilde afzijdig blijven. Maar vind mijn zwijgen hoe langer hoe moeilijker vol te houden. Ik wilde me vooral afzijdig houden omdat ik Dyab Abou Jahjah eigenlijk niet zo ken. Ik bedoel: ik heb geen duidelijk idee van zijn politieke strijd en van zijn werk. Ik heb alleen maar enkele opiniestukken van hem gelezen, die ik meestal pertinent vond. Deze aflevering van Zomergasten nu was verrassend goed. Alleen de inquisitoire toon van debutant Thomas Erdrbrink werkte me danig op de zenuwen. Had de man last van plankenkoorts, zag hij in zijn gesprekspartner een vijand, had hij duidelijke instructies gekregen om zijn gast zoveel mogelijk te onderbreken en hem strak aan de leiband te houden? Kennelijk waren er nogal wat kijkers die zich hadden geërgerd aan het vooruitzicht drie uur lang naar deze ‘outsider’ te moeten luisteren (en kijken). Was het daarom dat de gast zo hard werd aangepakt? Erg hoffelijk was het allemaal niet.
zomergasten, dyab abou jahjah, outsiders, colin wilson, radeloos, geweld, brutaliteit, vluchten, koor, tragedie, komedie, klucht, slavoj zizek, thomas erdbrink, vpro, onvolwassen gedrag, luisterbereidheid, onverdraagzaamheid, zionisme, antisemtisme, racisme, black panthers, belgië, staat, belgische politie, religie, atheïsme, agnosticisme, brussel, jacques brel, romantiek, optimisme, la bataille d'alger, gllo pontecorvo

De aflevering van Zomergasten was desondanks verrassend goed dank zij Abou Jahjahs verhaal en de beelden die hij had meegebracht. Maar wanneer is iets goed? Voor mij is iets goed als ik er mij in kan herkennen, als er (ziels)verwantschap is. Dat begon al goed met Colin Wilson, een schrijver en mysticus die op mij als jonge knaap ook veel indruk heeft gemaakt. Wilson heeft mij helpen beseffen dat ik een outsider was; wat ik altijd ben gebleven. De kritiek op het zionisme leek mij behoorlijk onderbouwd. Abou Jajah wordt uitgescholden voor racist en antisemiet. Daar heb ik in deze aflevering van Zomergasten niets van gehoord. Er is toch een duidelijk onderscheid tussen de ideologische term ‘zionist’ en het woord ‘jood’? Hoewel ik extreem gevoelig ben voor antisemitisme, de joodse cultuur is voor mij bij wijze van spreken heilig, heb ik er niets van gemerkt. Ik geloof dat ik nochtans aandachtig geluisterd heb. Het hoofdstukje over de Black Panthers wordt wel vaker getoond. Maar dat mag en moet zelfs. De uitroeiing van de Black Panther-beweging toont de macht van de staat aan, een macht die zich als zuivere negativiteit kan manifesteren. Een ander voorbeeld van dergelijke negativiteit van de staat is het gedrag van de Belgische politie, dat in sommige gevallen ronduit racistisch is (zonder te willen veralgemenen). Ondanks de paniekerige, schreeuwerige en naar het mij leek wat emotioneel verwarde Erdbrink bleef Abou Jahjah rustig en beheerst. Zijn uitspraken waren weloverwogen, ter zake. Ik zag erg mooie en ontroerende fragmenten, onder meer van een Tunesische zangeres, van Leonard Cohen en van Jacques Brel. Opvallend was dat in heel wat van het gekozen beeldmateriaal de spot werd gedreven met de georganiseerde godsdienst. Of dat die sterk in twijfel werd getrokken, zoals in ‘True Detective’. Uiteindelijk kwam ik tot de slotsom dat Dyab Abou Jajah een volbloed romanticus is en een onverbeterlijke optimist. Zijn pleidooi voor Brussel als een nieuw Babylon – denk aan de utopie van Constant Nieuwenhuys - gaf mij meteen zin om mijn verdoemde stad met nieuwe ogen te gaan verkennen. Ik ben echter minder optimistisch. ‘La Bataille d'Alger’ van Gillo Pontecorvo is te realistisch, te levensecht, te zeer van deze tijd om mij toe te staan met gerust gemoed door onze straten te flaneren of onnadenkend een glas te gaan drinken in een coole bar.

zomergasten, dyab abou jahjah, outsiders, colin wilson, radeloos, geweld, brutaliteit, vluchten, koor, tragedie, komedie, klucht, slavoj zizek, thomas erdbrink, vpro, onvolwassen gedrag, luisterbereidheid, onverdraagzaamheid, zionisme, antisemtisme, racisme, black panthers, belgië, staat, belgische politie, religie, atheïsme, agnosticisme, brussel, jacques brel, romantiek, optimisme, la bataille d'alger, gllo pontecorvo

Commentaren

Ik heb spijtig genoeg de aflevering gemist, maar heb al meerdere malen met veel interesse de discours en de columns van Abou Jahjah gevolgd. Ik kan het wantrouwen van sommige mensen tegenover hem begrijpen, maar ik stel toch vangst dat ik me dikwijls in zijn standpunten kan vinden. Zonder vertrouwen in elkaar geraken we nergens en ik denk dat hij zeer goed geplaatst is om de gevoeligheden en de verwachtingen van de moslimgemeenschap over te brengen. Natuurlijk verdedigt hij de rechten van die gemeenschap, maar legt als insider ook veel dingen bloot waar wij absoluut geen benul van hebben. Abou Jahjah is absoluut geen Faoud Belkacim, zoals sommige hem willen afschilderen. Hij heeft ook begrepen dat we hier samen moeten uitraken, wil onze samenleving gezond en leefbaar blijven. Vandaag worden onze vrijheden beknot door een paar extremistische minderheden die maar één doel hebben en dat is de macht grijpen. Het zou hen maar al te goed uit komen, moesten de verschillende gemeenschappen met getrokken messen tegenover elkaar staan. Gaan we onze kinderen in zulk een vijandig avontuur storten? Dat wil ik niet op mijn geweten hebben. Ben ik naïef? Ik weet het niet. Wat ik wel weet is dat ik geloof in de oorspronkelijke goedheid van de mensheid en opkom voor een menswaardig bestaan voor iedereen. Optimism keeps me going, ondanks de overvloed aan negatieve signalen.

Gepost door: Yvo Zels | 03-08-16

Reageren op dit commentaar

Dat we samen oplossingen moeten zoeken, een uitweg vinden, dat is inderdaad een van zijn boodschappen. Daarin zie ik zijn optimisme. Het positieve van wat ik maar zijn project zal noemen. Ons wantrouwen, dat met de dag schijnt toe te nemen, overwinnen, stappen zetten in de richting van meer vertrouwen en openheid.

Waarom wordt DAJJ zo gewantrouwd? Ik denk onder meer vanwege zijn inzet om het leven dat we nu leiden te veranderen, om van een gesloten samenleving naar een open gemeenschap te evolueren. Ik gebruik het woord 'evolutie' omdat ik niet de indruk heb dat hij een revolutie wil. Daar is hij, ondanks zijn romantische levenshouding, te nuchter voor. De meerderheid verkiest echter vreemd genoeg, vaak tegen de eigen belangen, tegen het eigen geluk in, nog steeds de status quo. Voor hen is iedereen die voor verandering pleit de vijand. Het grote probleem is altijd geweest en blijft dat we te weinig nadenken, dat we in een soort van verblinding leven. Zeker dat moet veranderen.

Bedankt voor je fijne reactie, Yvo.

Gepost door: martin pulaski | 03-08-16

Reageren op dit commentaar

De commentaren zijn gesloten.