30-11-15

NACHT EN DAG

Ligt of zit hij op wacht voor het raam
met stil fontein zijn enige gedachte
waarna dan in de ochtend vroege vogels
en soldaten in het donkerblauw van de dood
zij die blauwe bessen eten en zingen
van honger en dorst en vernielzucht.

Altijd reikhalzen zij naar flessen
naar zilver en koper van knopen en bugels
eensgezind soldaten en dichters
als kwamen zij uit naburige gehuchten
hun halzen lelieblank of aardedonker
hun weerloos kloppende aders
hun ogen van koper en zilver en donkerblauw.

In het vaderland van zijn dromen
dat de hele dag blijft bestaan
graasden in de regengroene prairie buffels
berustend onder de aanvang van de zon
en overal boeren en buitenlui onderdanig
aan de illusie van goden die zich spiegelden
in hun nieuwe blanke wapens.

Van in het begin begonnen
over het vlakke land en de delta
en dan weer de weg omhoog als een denker
die ook altijd omlaag gaat als hij klimt
buiten adem en binnen adem
de dichter die fietsend om zich heen kijkt
naar de gewassen en zo de pedalen verliest
en toch overeind blijft
door de ziel van de buffels beschermd
een lange nacht in zijn droom zonder einde.

Tegen de avond bedaart hij
klaar voor het gekwaak in cafés
en wat rustiger in lobby’s van dure hotels
waar hij thee drinkt en Bombay
en dames zich van veel kleren ontdoen
(ontluistering van de nuchtere dag)
ja, en watergroen dat hem tempert
want op die kleur blijft hij altijd zuinig.

De laatste uren licht moedwillig traag

omdat hij dan zoals de slakken gaan moet
niet als de prairiehonden de antilopen
de schemeruren nog wat zijn element
voor de nacht vol vrees en beven
en geprevel van schietgebeden
nog zo’n kunst van dichters en soldaten
met slijm in de keel
bloedsporen wég huilend
hun tranen broodkruimels
om in het holst van de nacht
de holle weg naar huis terug te vinden
dezelfde nacht waarin hij grasduint
en zingt deze ballade tot het schuim
hem op de lippen staat
en onverschrokken je water breekt.


Brussel, 30-11-2015

 

 

25-11-15

DONKERE NACHT VAN DE ZIEL (REDUX)

P1020998.JPG

Je zit in een kroeg en drinkt halflauw bier en wacht op iemand die je niet kent. Iemand om mee te praten. Je vroegere vrienden, als je die al had, en collega’s, noemden je een eenzaat, “ iemand die nog eens aan eenzaamheid ten onder zal gaan”. Heeft het belang? Je hebt je buik vol van grote woorden. Je zit te wachten op iemand, op om het even wie, man, vrouw of dier, om over het leven te praten, over alles wat je hebt beleefd, over de wind, de zee, de dakpannen die net niet op je hoofd vielen, over films van Claude Chabrol – en de andere de regisseurs die zoveel valsspelende mensen, tricheurs, hebben uitgekleed tot op hun diepste huidlaag.

Met je gezelschap, dat tegen wil en dank is komen opdagen, praat je niet over je eenzaamheid, over elkaars alleen zijn. Alsof dat een misdrijf is. Je praat evenmin over verlangens. Hoe je naar je vrouw verlangt, die nu ergens ademhaalt, je weet niet eens waar. In een bed, in een bos? In haar eigen donkere nacht van de ziel? Hoe je haar in je armen wilt houden en tegen je zweterige borst aandrukken. Haar borsten zullen ook wel zweterig zijn, denk je, terwijl je met je toevallige vriend over ‘La Femme Infidèle’ praat. Stéphane Audran. Haar tepels niet zo hard als in de winter, minder opwindend, maar haar geur zou je kunnen bedwelmen als de beste parfum uit Grasse. Dat weet je zo, ook al heb je haar geur nooit zo opgesnoven in deze lucht, in dit licht, in deze eenzaamheid.

Je praat en je kijkt naar de sterren en je wilt haar stem horen. Ver weg en dichtbij. Je volgt het gesprek niet langer. Mensen vertrekken. Het café raakt leeg. Stoelen worden op tafels geplaatst. Ik ben Phaedra, zegt een barmeisje. Wist je dat dan niet? Oh, ben jij Phaedra, zeg jij. Je bent heel erg mooi, Phaedra, maar ik moet dringend plassen, zeg je. De sterren nog altijd aan de hemel. Een stinkend toilet waar mannen de hele nacht hebben gepist. Later aan een tafel buiten bij jonge mensen uit het Pajottenland, feestvierders die je niet kent. Een scène die aan ‘A Streetcar Named Desire’ doet denken. Maar ik ben Blanche niet. Een wat zielige scene: “we mogen die arme Pulaski hier toch niet alleen achter laten. Stel dat hij weer wordt overvallen of zo”.

Op weg naar huis denk je aan gouden dagen, flitsen, flarden, fragmenten, niets is uitgewist, en denk je aan je geliefde, die je spoedig weer in je armen zal houden en die je veel meer troost zal bieden dan om het even welke onbekende. Dan om het even welke bekende. Maar nog enkele uren, nog enkele dagen moet je in je hoofd de noordenwind trotseren, en het gewauwel van kranten en televisie. Nog enkele dagen moet je het volhouden in de donkere nacht van je ziel.

16-7-2010 / 25-11-2015

P1020760.JPG

Foto's: Martin Pulaski, 2009

12-11-15

REPETITIE VOOR 'COOL WATER'

2015-11-12-thuis 004.JPG

2015-11-12-thuis 001.JPG

Repetitie voor Hank Williams' 'Cool Water'.

Vanavond

Artistiek-Literaire Estafette / 200ste Muzeval
Vanavond in Café Den Hopsack
Grote Pieter Potstraat 24, Antwerpen

Vanaf 20 uur korte optredens van kunstenaars, schrijvers, dichters, die doorheen de jaren te gast waren in de Muzeval. Het worden korte performances. Zelf lees ik een drietal prozastukjes voor.

muzeval 001.jpg
Dat er ook dode vrienden op de affiche staan is geen vergissing.



11-11-15

ALS DE VOGELS VOOR ONS ZINGEN

michael madsen Reservoir-Dogs2.jpg

Vannacht hebben de vogels dan toch niet voor ons gezongen, zei Antoine.
Ze zullen te moe zijn geweest, zei Griselda, ze moeten al voor zoveel mensen zingen.
Zielige mensen met hun zielige noden, zei Antoine.
Antoine, ik hoorde op de radio dat Michael Madsen een pikante saus op de markt heeft gebracht, zei Griselda.
Dan zal hij wel niet veel gedichten meer schrijven, zei Antoine.
Wie pikant eet leeft langer, zei Griselda.
Mogelijk, zei Antoine, maar schoenmakers blijven meestal bij hun leest.
Wat is dat toch ook alweer, een leest, vroeg Griselda.
Een soort aambeeld, weet ik veel, zei Antoine, alleszins een ding waar een schoenmaker bij blijft.
Wat hebben Amerikaanse acteurs toch met sauzen, zei Griselda.
Ja, ik kan geen film met Paul Newman meer zien zonder aan mayonaise te denken, zei Antoine.
En de bolognesesaus van Martin Scorsese, zei Griselda.
Dat is iets anders, Martin Scorsese is een regisseur, zei Antoine.
Ik geloof dat hij ook iets met scheermessen doet, zei Griselda.
Heb je mijn Tarantino-bloedworst al geproefd, vroeg Antoine.

Griselda, denk je dat dit allemaal op een keer terug zal komen… Dat we opnieuw in dit café naast elkaar zullen zitten en over dezelfde dingen praten, vroeg Antoine.
Nadat Brussel is verwoest en weer opgebouwd en weer verwoest en weer opgebouwd, zei Griselda.
Over tienduizend jaar, zei Antoine.
Ik hoop het zo, zei Griselda.
Met dat verschil dat de vogels dan voor ons zullen zingen, zei Antoine.
bigshave.jpg

Afbeeldingen: Michael Madsen in 'Reservoir Dogs', Quentin Tarantino, 1992; Peter Bernuth in 'The Big Shave', Martin Scorsese, 1967.

 

 

07-11-15

ZERO DE CONDUITE: CALIFORNIË

0chinatown-polanski.jpg

Zéro de conduite is een POPprogramma op Radio Centraal in Antwerpen. Elke eerste zaterdag van de maand, van 6 tot 8 ’s avonds. Een muzikaal evenement voor allen en voor niemand. Uniek in het universum. Stem af op 106.7 FM. 
Je kunt Zéro via 
streaming beluisteren. Hier vind je meer informatie over de radio.

Reizen lijkt me een van de fijnste manieren om tijd te verdrijven. Maar reizen is niet voor iedereen weggelegd en het is zeker niet altijd mogelijk. Veel mensen zitten vastgekluisterd aan hun woning, velen hebben niet eens een woning. Velen moeten vluchten voor oorlog en geweld. Dat is het tegenovergestelde van reizen.
Een groot geluk dan dat er het soelaas van films, boeken en muziek is. Zeker muziek heeft de deugdelijke eigenschap ons mee te kunnen nemen naar andere oorden, verre regio’s, opwindende steden; zij laat ons met ons innerlijk oog pittoreske landschappen zien, gevaarlijke donkere straten in achterbuurten (en toch zo veilig), bemoste oevers van rivieren en kanalen; in haar melodieën horen we de oceaan en ontdekken we Venus en Aldebaran. Reizen, dus. Maar in deze aflevering van Zéro de conduite gaan we het niet zo ver zoeken. Hoewel Californië toch ook niet om de hoek is. Voor mij is het altijd het beloofde land geweest. Van de allermooiste muziek komt er vandaan. En Hollywood met al zijn dromen en illusies: Californië.
Mijn Californië is er een van de geest. In werkelijkheid ben ik er maar één keer geweest. Dat mag volstaan. Want is wat zich in de geest voordoet, geholpen door  inspirerende kunst, zoals de popmuziek die we vanavond laten horen, niet veel rijker dan een echt landschap onder de echte zon? Des Esseintes in Huysmans’ ‘A Rebours’ zou hier ongetwijfeld ‘ja’ op antwoorden.
0judyandjoni.jpg

Hoewel het thema Californië is komen er nogal wat songs aan bod die daar niet rechtstreeks over gaan. In dat geval zijn het liedjes die er zijn opgenomen of die werden uitgevoerd door Californische muzikanten. Eigenlijk is het onbegonnen werk, dat thema. Alleen al over surfmuziek kun je een tiental programma’s maken. En hoeveel over de duizenden schrijvers, singer-songwriters, bands en producers die daar actief waren en zijn? Komen bijvoorbeeld niet aan bod: Jackson Browne, Phil Spector, Harry Nilsson, Warren Zevon, Quicksilver Messenger Service, Jefferson Airplane, Jan & Dean en Annette Funicello (bekend van meesterlijke films als Beach Party (1963), Muscle Beach Party (1964), Bikini Beach (1964) en How to Stuff a Wild Bikini (1965). Maar de playlist is desondanks goed gevuld. De titels op het einde zijn bonustracks, om je de kans te geven nog een tijdje met het thema door te gaan.

Veel luisterplezier!

0mamas_and_papas.jpg

California Blues (Blue Yodel #4) - Merle Haggard - Down Every Road 1962-1994 - Jimmie Rodgers

California - Rick Nelson - Rick Sings Nelson – Rick Nelson

Wheels - The Flying Burrito Brothers - The Gilded Palace Of Sin – Parsons, Hillman

Back To California - Carole King - Music - Carole King

Luv N' Haight - Sly & The Family Stone – There’s A Riot Going On - Sly Stone (Sylvester Stewart)

Gimme Shelter - Merry Clayton – Merry Clayton – Jagger, Richards

California Soul - Marlena Shaw - Chess Chartbusters Vol. 3 - Nickolas Ashford, Valerie Simpson

California Dreamin' - Bobby Womack - The Minit Records Story - Michelle Gilliam, John Phillips

Laurel Canyon Home - John Mayall - Blues From Laurel Canyon - John Mayall

Los Angeles - Gene Clark - Flying High - Gene Clark

Bad Night At The Whiskey - The Byrds - Dr. Byrds & Mr. Hyde - Joey Richards, Roger McGuinn

California Saga/Big Sur - The Beach Boys - Holland / Mt. Vernon And Fairway (A Fairy Tale In Several Parts) - Mike Love

The Warmth Of The Sun - Gary Usher - Add Some Music To Your Day (A Symphonic Tribute To Brian Wilson – Brian Wilson

How Many Days Have Passed - Clear Light - Clear Light – Bob Seal

Hollywood - Michael Nesmith - Magnetic South  - Michael Nesmith

Bless You California - The Beau Brummels – Bradley’s Barn - Randy Newman

First Train To California - The Cryan' Shames - Synthesis               - James Fairs

San Francisco (Be Sure To Wear Some Flowers In Your Hair) - Scott McKenzie - Lou Adler: A Musical History    

Twelve Thirty (Young Girls Are Coming To The Canyon) - The Mamas & The Papas - All The Leaves Are Brown: The Golden Era Collection - John Phillips

Transparent Day - West Coast Pop Art Experimental Band - Part One – Markley, Harris              

Maybe The People Would Be The Times Or Between Clark And Hilldale - Love - Forever Changes – Arthur Lee              

Riot On Sunset Strip - The Standells - Where The Action Is!: Los Angeles Nuggets 1965-1968 [Disc 1] - Various Artists -  John Fleck, Tony Valentino

Are You Gonna Be There (At The Love In) - Chocolate Watchband - Melts In Your Brain...Not On Your Wrist! - Don Bennett, Ethan McElroy

California Earthquake - Mama Cass Elliot - Dream A Little Dream Of Me: The Music Of Mama Cass Elliot – John Hartford

California - Joni Mitchell - Blue - Joni Mitchell

Pretty Girl Why - Buffalo Springfield - Buffalo Springfield Box Set - Stephen Stills

The Old Laughing Lady - Neil Young - Neil Young - Neil Young

Helplessly Hoping - Crosby, Stills & Nash - Crosby, Stills & Nash – Crosby, Nash, Stills

Laurel Canyon - Jackie DeShannon - Laurel Canyon - Jackie DeShannon

Venice U.S.A. - Van Morrison - Wavelength - Van Morrison

San Diego Serenade - Tom Waits - The Heart Of Saturday Night – Tom Waits

Goodnight, Hollywood Blvd. - Ryan Adams - Gold - Richard Causon

zéro de conduite,radio centraal,antwerpen,californië,california,rock,pop,blues,soul,country,popcultuur,hollywood,singer-songwriters,mythologie,reizen,landschappen,tijdverdrijf,martin pulaski,sofie sap

In California - Neko Case - Canadian Amp - Lisa Marr

California Bloodlines - Dave Alvin - West of the West - John Stewart

California On My Mind (LP Version) - Tony Joe White - Homemade Ice-Cream - Tony Joe White

Hollywood - Guy Clark - Somedays The Song Writes You – Guy Clark

Los Angeles - Phosphorescent - Here's To Taking It Easy – Matthew Houck

California - Mazzy Star - Seasons of Your Day -  David Roback, Hope Sandoval

California Stars - Billy Bragg & Wilco - Mermaid Avenue – Woody Guthrie, Jay Bennett, Jeff Tweedy

(Postcard From California) - Richmond Fontaine - Post To Wire – Willy Vlautin

I Remember California - R.E.M. - Green -   Berry, Stipe, Mills, Buck

0jackiedeshannon.jpg

Techniek: Sofie Sap
Research & presentatie: Martin Pulaski

02-11-15

O SUSANNA

Rembrandt_-_Susanna_and_the_Elders.jpg


Suzanne, verlos je van je boze mannen -

En neem mij in je armen, neem mij in je ogen.
Schone vrouw, verlos me, laat me vrij.

Dat ik naar huis terug keren kan en eindelijk ouder
Mag worden. Genieten van mijn tuin, het licht
In mijn hart waar het altijd al veel te donker was.

Blijf! Of kom liever mee met me, mijn zuster,
Want ook onder mijn dak bleef het koud
En aan mijn lijf valt nog zo veel te genezen.

Suzanne, verlos je van die harde mannen
Met hun zuur en gramschap en geweld
En neem me mee naar mijn bron van lusten.

In mijn tuin staat al wat daar leeft
Bloeiend op je koele schaduw wachtend
En ik ben daar het kind dat zingt voor jou.

...

Naar: '
Susanna en de ouderlingen', Rembrandt Harmensz. van Rijn, 1650 - 1652; 'De roman van Heinric en Margriete van Limborch' (circa 1300); 'From Every Sphere', Ed Harcourt, 2003.

 

BINNEN EN BUITEN

Niet naar buiten, mijnheer.
Elke middag wit brood & Flämische paté.
Geen wijn tot volgende woensdag.
Mogelijk wat last van dyslexie
En andere perikelen van je logos.

Je hoofd zit als in rubber

Of tussen vissen onder zee.
Kijk maar door het raam:
Daar draait de wereld rond de maan
Langzaam zijn donkere baan.

Het voordeel van je toestand is

Dat de oude aarde barsten kan
Terwijl jij vast zit in je armen en benen.
Zelfs als de sirenen morgen wenen
Dan nog geef jij geen kik.

01-11-15

ZO VEEL TIJD VOOR ZO WEINIG BOEKEN

the reader.jpg

In de ‘Passa Porta Lecture’ van David Vann las ik dat de helft van de Amerikanen het hele jaar geen enkel boek leest. “Van de meeste literaire romans, zelfs die van bekende schrijvers, worden op een bevolking van driehonderdtwintig miljoen niet meer dan vijfduizend exemplaren verkocht”, aldus Vann. Frankrijk schijnt daarentegen, als ik de Amerikaanse tragedieschrijver mag geloven, een boekenparadijs te zijn: “In Frankrijk zijn er in iedere buurt goede boekverkopers, gerespecteerde mensen die voor hun functie hebben doorgeleerd, mensen die ieder jaar een enorm aantal boeken lezen en hun klanten aansporen zichzelf uit te dagen en betere werken te lezen, geestelijke reizen te ondernemen.” Terwijl ik dacht dat er in Frankrijk alleen maar stokbrood en kaas werd gegeten en beaujolais gedronken. Ernstig, ik weet uit ervaring dat in Frankrijk gelezen wordt, zeker in Parijs. Dat zie ik vooral in de metro. In de Brusselse metro wordt hoegenaamd niet gelezen, in Parijs en Londen denk ik dat de verhouding één lezer op drie niet-lezers is. In Amsterdam zag ik deze zomer ook nog wat mensen lezen. Maar als de Fransen al lezen is het wel alleen maar Frans. De Fransen gaan er kennelijk nog steeds vanuit dat hele wereld Frans verstaat. Wat ik zo merkwaardig en zelfs onbegrijpelijk vind is dat ze hun films, vaak hoogtepunten uit de wereldcultuur, zelden ondertitelen, ook niet in het Engels of het Spaans. Zelf begrijp ik wel Frans, maar Engelstaligen schijnen dan weer aan te nemen dat de hele wereld Engels verstaat en vinden het niet nodig een andere taal aan te leren. Een mens zou zoveel mogelijk talen moeten leren. Ik ben het helemaal eens met de Belgische politicus Kristof Calvo – langs vaderskant van Catalaanse origine – die pleit voor de verplichte invoering van Nederlands taalonderwijs in Franstalig België en Franstalig taalonderwijs in Nederlandstalig België. Franstalige programma’s zouden standaard Nederlandse ondertitels moeten krijgen en Nederlandstalige programma’s Franstalige ondertitels.

Maar het ging over lezen. In Knack las ik een interview met de Gentse imam Khalid Benhaddou. Die beweert dat een Europeaan gemiddeld 36 uur per jaar leest maar een doorsneemoslim slechts 6 minuten. “Een doorsnee-Amerikaan, aldus de imam, leest gemiddeld elf boeken per jaar, en met twintig moslims samen komen we gemiddeld aan één boek per jaar. Dat is een ramp. De eerste regel van de Koran is nochtans: léés. Wetenschap is evolutief. Wel, dat moet de interpretatie van de islam ook zijn. Moslims die in het Westen wonen, moeten zich heruitvinden in een samenleving die hen constant intellectueel en wetenschappelijk uitdaagt. In Europa hebben we de vrijheid om die uitdaging aan te gaan. In sommige Arabische landen hebben moslims die vrijheid niet. De rationele islam is onze enige uitweg in het Westen.”

Ook al leest volgens David Vann de helft van de Amerikanen niet één boek per jaar, terwijl volgens Khalid Benhaddou een doorsnee-Amerikaan er elf leest – de doorsnee-Amerikaan zal de lezende helft van de Amerikaanse bevolking zijn – blijft het aantal bedroevend laag. En wat te denken van de Europeaan met zijn 36 uur per jaar? Dat is ongeveer anderhalve dag. Ik neem aan dat dat overeenkomt met één à twee boeken: een kookboek en een half boek van een politicus of voetballer. Of wat heb je nog meer?
Je kan het ook anders bekijken. Als een Europeaan het klaarspeelt om op één minuut één (kort) gedicht te lezen, kan hij er na een jaar 21.360 als gelezen beschouwen. Hij of zij zou ook diagonaal kunnen lezen. Laten we zeggen tien minuten per  boek. Dat betekent 2.136 boeken op een jaar, toch niet slecht? Maar hij of zij moet dan wel heel snel en heel diagonaal kunnen lezen. Het is overigens heel goed mogelijk dat mijn berekeningen verkeerd zijn. Ik heb altijd al een broertje dood gehad aan wiskunde. En toch reken ik heel graag. Maar op de middelbare school had ik een leraar die me voor altijd met een wiskundefobie heeft opgezadeld.
fahrenheit1.jpg

Dat de doorsnee-moslim maar 6 minuten zou lezen is natuurlijk geen aangenaam nieuws. Maar zo’n groot verschil met de Amerikanen en de Europeanen zie ik nu ook weer niet. Is anderhalve dag zoveel meer dan 6 minuten? Het lijkt me relatief. Het gebeurt dat ik een boek op enkele uren uitlees. Over de meeste romans van Patrick Modiano heb ik niet langer dan een drietal uren gedaan. David Vann’s ‘Goat Mountain’ had ik op anderhalve dag uit. Maar over sommige romans doe ik soms maanden. Een recent voorbeeld is ‘Bullett Park’, van John Cheever. Ik geraakte daar maar niet door en toch wilde ik het uitlezen. Lag het aan de roman of waren er psychische processen werkzaam in mij die voor leesvertraging zorgden? Er spelen zoveel factoren mee bij snel/traag, veel/weinig lezen. Overigens ben ik van mening dat mensen die veel lezen niet per definitie moreel beter zijn dan analfabeten. Maar anderzijds geloof ik niet dat ik vrienden heb die niet graag lezen. Nee, mensen die niet lezen interesseren mij niet. Pijnlijk eigenlijk, want zo zal ik nooit een Europese, Amerikaanse en al helemaal geen doorsnee-moslimvriend vinden. En de vrienden die ik al had maken zich razendsnel uit de voeten. Of heb ik weer te veel naar Bob Dylan zitten luisteren? Ja, ja, het gaat de verkeerde kant uit met de wereld.
2015-07-11-amsterdam 232.JPG

Afbeeldingen: The Reader, Stephen Daldry, 2008; Fahrenheit 451, François Truffaut, 1966; Amsterdam, Martin Pulaski, 2015.