15-12-13

HET WERELDBEELD VAN FRANCIS BACON (in 2013)

14_francis-bacon_three-studies-for-a-crucifixion_1962.jpg

Het heeft even geduurd maar nu neem ik de draad weer op van mijn ‘toevallige’ genealogie. Hoewel invloeden en bewondering toch bijna altijd op zijn minst zijdelings, terloops, naar boven komen.

Toevallig, want ik begin inderdaad te vermoeden dat wat mij op ‘geestelijk’ gebied altijd al heeft aangesproken het gevolg is van toevallige omstandigheden en situaties. Net zoals je toevallig mensen ontmoet met wie je het goed kunt vinden, kom je soms oog in oog te staan met kunstwerken die je ontroeren, of boeken die je naar binnen zuigen in hun wereld, of muziek die je voorbij de regenboog brengt.

Zo bezocht ik op een zonnige dag in 1973 het nog jonge Europalia, toen aan Groot-Brittannië gewijd. Daar trof ik niet alleen werk aan van de reus William Blake, met wiens mystieke gedichten ik al enigszins vertrouwd was en van David Hockney, die ik kende dankzij de documentaire ‘A Bigger Splash’, maar ook van Francis Bacon van wie ik nooit eerder had gehoord. Ik weet niet meer welk werk van Bacon het was dat mij zo van mijn stuk bracht, maar ik herinner me wel nog heel goed dat ik flink door elkaar geschud werd. Sinds die dag kijk ik op een andere manier naar kunst, heb ik er een andere band mee, en ben ik zelf ook anders. Sinds die dag ben ik verslaafd aan Bacon.

francis_bacon__studies_for_a_portrait_of_peter_beard_i-139-1.jpg

In 1977 verscheen in het filosofisch tijdschrift Aurora mijn semi-autobiografische tekst ‘Het wereldbeeld van Francis Bacon’. Die was het product van drie jaar opzoekingen, onder meer in de Albertina, maar ook op andere plaatsen. Op den duur was ik zo ondergedompeld in de geest van Bacons werk dat ik er bijna overal sporen van aantrof. In mijn archiefkast staan nog meerdere cahiers vol aantekeningen ter voorbereiding van het experimentele ‘verhaal’*. Ik durf er nauwelijks in lezen: bijna uit alles, behalve de citaten, wordt duidelijk dat ik op de rand van de waanzin balanceerde.

Ik denk dat het om die reden is – angst voor waanzin en afgrond – dat ik deze nieuwe tekst, hoe realistisch ik ook probeer te zijn, niet naar behoren geschreven krijg. Het moet, maar ik kan niet, het is een onmogelijke opdracht.

Het vreemde is dat ik zulke angsten helemaal niet heb als ik reproducties bekijk - ik heb enkele mooie monografieën en een voortreffelijke catalogus uitgegeven in 1996 door Centre Georges Pompidou - of als ik zijn werken in musea/tentoonstellingen aantref. Integendeel: de figuren op zijn doeken zijn me al zo vertrouwd dat ik ze haast als familieleden ben gaan beschouwen. Bijna, maar nog niet helemaal, ken ik er elk trekje van.

Ik hoop dat deze schaarse woorden voorlopig volstaan als uitdrukking van mijn onvoorwaardelijke bewondering voor deze ongeëvenaarde kunstenaar. Voor mijn liefde voor zijn kunst en zijn techniek, zijn vaardigheid, zijn kijk op de mens, op de erotiek en op het geweld dat wij dagelijks plegen. Ja zelfs dat bewonder ik in Francis Bacon: de gruwel, de horror, het afschuwelijke. Francis Bacon heeft niemand mij cadeau gedaan: ik stond oog in oog met zijn werk en daar was hij, meteen diep in mij, in een ogenblik was het gebeurd, zoals liefde op het eerste gezicht. Na al die jaren is de aanvankelijke waanzin weggeëbd, maar zijn beelden zijn gebleven, ik zie ze op straat, in winkelcentra, in hotelkamers, op recepties, in vliegtuigen, hier thuis als ik in de spiegel kijk of als ik vrienden ontvang, ik zag ze in het gezicht van mijn stervende vader, mijn stervende moeder, ik zag ze op polaroids van mezelf, waarop ik zwaar toegetakeld door crimineel tuig stond afgebeeld. Het zijn meestal geen prettige beelden, maar er zit zoveel diepe, diepe lust en schoonheid in. Het is de lust die eeuwigheid wil maar tegelijk tragisch en kwetsbaar is en ten onder moet gaan.

francis bacon 01.jpg

...

*Dat verhaal, ‘Het wereldbeeld van Francis Bacon’, is te lang voor een blog. Misschien dien ik u later wel enige fragmenten toe.

 Reproducties: Three Studies For A Crucifixion, 1962; Study For A Portrait Of Peter Beard, 1976; Second Version Of Triptych, 1944

6

Commentaren

Wat mij blijft intrigeren is :
'waarom kan iets of iemand
de ene aanzetten tot bewondering en ontroering,
en een ander tot afstoten en afschuw ...'.

Ik ken het antwoord niet.

Verder geloof ik niet in een classificatie van Kunst
op basis van Klasse of Tranen. Aristocratie of Plebs.

Maar wat ik wel kan vaststellen is
dat '-ismen', scholen en stromingen,
gebonden zijn aan 'de wetten van het theater'...


Nog een mooie Bacon-dag, Martin.



PS.
Met plezier blijf ik mij herinneren de uitspraak van een Duits deskundige
die een reeks schilderijen al classificeerde tot een 'school' ...
Terwijl eenvoudige apen hun gevoel voor verf op het canvas hadden gesmeerd.

Naam van expert ontglipt me, maar is een 'bekend geval'.

Om nog maar te zwijgen van die fenomenale Hollandse copiïsten.
Zoals Meester-vervalser Geert Jan Jansen. Die niet kon veroordeeld worden
omdat niemand nog het origineel van de kopie kon onderscheiden.

De man woont op een prachtig kasteel in la douce France.

Bv. Appel gaf een certificaat van echtheid voor een vervalsing door de Meester.

Gepost door: Uvi | 16-12-13

Reageren op dit commentaar

doorschuiven tot 15' Martin.


http://www.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1099938

Gepost door: Uvi | 16-12-13

Reageren op dit commentaar

Uvi, ik lees dit nu pas. Hoe kan dat? Ik weet het niet. Ik was enkele weken in een bepaald opzicht afwezig. Ik was wel in mijn kamer maar voelde me er niet thuis. En ik voelde me niet goed in mijn vel. Dat is nu weer wat veranderd.

Overigens weet ik niet goed wat je met je opmerkingen bedoelt. Ik deel Francis Bacon toch niet bij een genre of school in? Ik doe toch niet aan classificatie, tenzij je bewondering als een vorm van classificatie beschouwt.

De wetten van het theater, schrijf je. Ik noem die de wetten van het spektakel. Het zal wel ongeveer hetzelfde zijn. Alleen denk ik dat het theater nog absoluter is dan het spektakel. Het spektakel, zoals ik het zie, biedt de mogelijkheid zich eraan te onttrekken, zich ertegen te verzetten, het theater, omdat het alles omvat, niet.

Ik zal tegen alle waarschijnlijkheid in altijd utopisch blijven denken.

Ook nog een mooie dag, Uvi.

Gepost door: martin pulaski | 10-01-14

Reageren op dit commentaar

De commentaren zijn gesloten.