26-09-13

WAAROM IK SOMS LIEVER NIETS MEER SCHRIJF (2)

Giorgio-Morandi-La-strada-bianca-1939-olio-su-tela-36-x-43-cm-collezione-privata..jpg

Het zou me maar eens moeten overkomen dat ik het volgende zou beweren:

“De essentie van Morandi is dat er meer is dan wat het oog kan zien. Een verstilling die moeilijk te grijpen is.”

Of:

“Zelfs in tijden van oorlog, militarisme en nationalisme is het werk van Morandi boven alles menselijk en staat het boven elk conflict.”

Fijnbesnaarde uitspraken van Paul Dujardin, directeur-generaal van het Paleis voor Schone Kunsten, Brussel, in het voorwoord van de catalogus ‘Giorgio Morandi – Een retrospectieve’, uitgegeven naar aanleiding van de schitterende tentoonstelling in het genoemde Paleis, een anachronistisch labyrint van Baron Horta.

Wat beweert Paul Dujardin in feite? Misschien zijn z’n woorden enigszins overbodig? De essentie van Morandi… Is dat niet de essentie van ongeveer alles, in zoverre wij aannemen dat er een essentie is. Neil Young zong het al in 1979: ‘There’s more to the picture than meets the eye’, in ‘Hey Hey, My My’, een haast wanhopig lied over rock & roll, maar tegelijk ook bijna een manifest: dat zo door sommige intellectuelen verguisde muziekgenre – zeker in die dagen - is nog wel wat anders dan ‘Hey Hey, My My’, zegt Young, luister maar eens, er zit veel meer onder de oppervlakte dan je denkt.

Zelfs als we niet aannemen dat er een essentie is, is er toch nog altijd meer in alles om ons heen en in onszelf dan wat het oog kan zien.

Het werk van Morandi zou boven alles menselijk zijn. Maar wat is daar zo bijzonder aan? Ben ik geen mens, ben jij geen mens, zijn we niet allen menselijk? Het komt erop neer dat al het menselijke menselijk is, al te menselijk soms, zou je kunnen zeggen. Ook datgene wat onmenselijk wordt genoemd, moord en doodslag, martelingen, genocide, het is allemaal menselijk.

Bovendien kan ik moeilijk aannemen dat Morandi’s oeuvre, hoe vredig en tot stilte en contemplatie aansporend ook, boven elk conflict staat. Zelfs in Hollywood weet men dat conflict de mens bepaalt. Zonder conflict, contradictie, paradox, dialectiek, tegenstelling, ja, zelfs oorlog, bestaat er geen menselijke werkelijkheid, geen geschiedenis, geen cultuur. Het conflict in onszelf is zo sterk dat het ons kan verlammen, ons naar de dood kan doen verlangen of ons kan aanzetten tot het creëren van al dan niet grote kunstwerken. In sommige van die kunstwerken wordt het conflict opgeheven. Dat gebeurt in de beste werken van Morandi. Daarom spreken ze ons zo aan. Maar betekent dat dan dat de kunstenaar boven het conflict verheven is? Ik geloof het niet. De kunstenaar bevindt zich middenin het conflict, in een oorlogszone. De zone waar liefde en haat elkaar begroeten, oorlog en vrede, lust en afgrijzen, pijn en extase, materie en denken, genot en ontbering, honger en vraatzucht, vreugde en verdriet. En uit die zone komt hij dan tevoorschijn met een ‘landschap’ en een ‘stilleven’ dat ons, als we het tot ons laten doordringen, de adem beneemt. Maar zelfs dan bevinden wij ons ook nog altijd in diezelfde zone. Gelukkig weten we het niet steeds. Sommigen weten het nooit en leven er maar op los.

De catalogus is overigens bijna net zo aantrekkelijk en bevat bijna evenveel voedsel voor de ziel als de werken van Morandi zelf.

...

Afbeelding
Giorgio Morandi, La strada bianca, 1939, olio su tela, 36 x 43 cm, collezione privata.


Commentaren

heel mooie menselijke en bijna bovenmenselijke beschouwingen over die zo aangrijpende dialectiek van het leven

Gepost door: bea cannoot | 26-09-13

Reageren op dit commentaar

Bedankt voor de mooie woorden, Bea. Toch ben ik niet bovenmenselijk hoor.

Gepost door: martin pulaski | 26-09-13

Reageren op dit commentaar

Mooi, zoals steeds!

Gepost door: Fabrice | 26-09-13

Reageren op dit commentaar

Gelukkig weten we het niet steeds.
Sommigen weten het nooit en leven er maar op los.


En beste Martin,
daar zijn m.i. vele redenen voor.

Naast mijn inzet voor m'n naaste: moeder, kinderen en kleinkinderen
tijdens de vakantie bijna voltijdse opa... en surplus
moet ik alles maar ook alles zelf en alleen doen... met plezier, trouwens,

en daarna, Martin, leef ik er maar op los.

Tenslotte heet ik niet Cornu of Lippens of ...
en ben ik niet getooid met een of ander bloesemend epitheton.

Ik wens je nog een avond om van te genieten.

PS.
Maar wel een mooie tekst, Martin.

Gepost door: Uvi | 26-09-13

Reageren op dit commentaar

Mag ik het misschien iets duidelijker stellen, Martin,

"dagjesmensen" hebben andere zorgen aan hun hoofd dan "schoonheid".

Zij hebben niet allemaal de intellectuele luxe van reflectie.
Ik zou het nog krachtiger kunnen formuleren:
door te verwijzen naar Syrie, Afghanistan en andere oorden.

Poëzie smaakt het best met een volle maag.

Neem mij deze bedenkingen van een modaal man niet kwalijk, aub.
Het doet niets af aan de schoonheid van uw tekst.

mvg

Gepost door: Uvi | 27-09-13

Uvi, ik neem aan dat je opmerkingen aanvullingen zijn bij wat ik schrijf. De kunstenaar die ik voor ogen heb leeft middenin het conflict (of wat ik ook 'zone' noem) waar jij voorbeelden van geeft. Hij kan daar onmogelijk blind voor zijn. Onmogelijk. Dat zou zijn wat Sartre 'kwade trouw' noemt. Wij, degenen die van de kunst en de literatuur, et cetera, 'genieten', er door gepakt worden, leven net zo goed in dat conflict, in die 'zone'. Maar wat mij betreft vind ik het goed dat we dat soms kunnen vergeten, dat we soms onbewust en onschuldig zijn.

Daarnaast heb ik er een heel sterk vermoeden van dat er sommige soortgenoten zijn die het niet weten dat ze in de 'woestijn van de werkelijkheid' leven, of het niet willen weten, die doen alsof alles goed is zoals het is (of het zelfs voor waarheid aannemen). Mensen die niet weten of willen weten dat ze midden in het conflict leven - van hen zeg ik: zij leven er maar op los.

Dat jij er maar op los leeft, Uvi, dat geloof ik niet.

Gepost door: martin pulaski | 27-09-13

Reageren op dit commentaar

De commentaren zijn gesloten.