24-07-12

MEESTERESSEN

 

maitresse2.jpg
Maîtresse - Barbet Schroeder (1976)
 

Wat is de merel vandaag stil, zegt ze. 
Vertelde ik je al over de man met de harige kont, zegt hij.
Nee, zegt ze, maar wil ik dat horen?
Hij loopt hier de hele tijd in zijn blote kont rond, zegt hij.
Zo, zegt zij.
En over de man met de bloedende buik, zegt hij.
Nee, zeg ze, bloedende buik?
Ik lig hier in een ziekenhuiskamer, zegt hij.
Ja, zegt ze, nu je het zegt.
De kleur van mijn kamerjas, zegt hij.
Wit, zegt zij, je lijkt op een boeddhist.
Ik zou hier een boek kunnen schrijven, zegt hij.
Op zo’n korte tijd, zegt zij.
Ja, zegt hij, een dun boek, dat wel.
Spannend, zegt zij.
Een boek over meesteressen, zegt hij.
De verpleegsters, zegt zij.
Hoe raad je het, zegt hij.
Normaal hebben ze nochtans veel noten op hun zang, zegt ze.
Wie, zegt hij.
De koekoek, de uil, de kraai en de merel, zegt zij.
Misschien vanwege die tweeëntwintig kinderen, zegt hij.
Zo stil, zegt zij, dat heb ik nog nooit gehoord.


23-07-12

EEN BLIK IN DE OGEN VAN PAUL AUSTER

 

paul-auster.jpg

Wat eerst opvalt zijn je ogen, nachtelijk, tweeslachtig, niets goeds voorspellend en volop nog in donker verleden maar fonkelend van overvolheid, vooral van ongehoorde woorden, als een gunstige spelling van het Lot. Toevallig is het dat wat in je boeken gebeurt. Armoede, verlies, verdwijnen in droomstraten, opgesloten zitten in sobere kamers, met uitzicht op niets dan wat namen van vijanden en zielsverwanten.


De uitdrukking voorbedachten rade legt een nieuwe laag over rijp beraad. In je verbeelding is altijd mededogen aan het werk.


Wat je ziet: een boom in je tuin, in Brooklyn de wereld, in de handen van een honkbalspeler een kosmos, in je vrouw alle oude en nieuwe verhalen over halve liefde, hele liefde, zorgzaamheid, sterrenstelsels.


Uit je oude machine haal je mysterieuze juwelen - veelkleurige duiven komen uit je hoge hoed, mensen zonder verhaal, met de rug tegen de muur. Zolang boven water tot Lulu’s brug het begeeft. En dan begin je opnieuw, met je donkere ogen elke dag wat lichter.


...

(Over je rooksignalen hebben we het later wel eens.)

 

BESTSELLERS

 

IMG_5147.JPG
Lissabon, 2007

Een paar dagen geleden dacht ik terug aan een aangenaam verblijf in Palermo. Dat kwam door het toevallig terugvinden van een oude foto, waarop ik sta afgebeeld in een bus met een boek van James Ellroy. Dat was het begin van een lange reeks herinneringen aan andere oorden, vooral Europese steden waar ik ooit verbleef, bijna altijd voor meerdere dagen. Het duurt bij mij lang eer ik wen aan een nieuwe stad. Eens gewend raak ik er moeilijk weg. Ik heb veel tijd nodig.

Ik zal niet ontkennen dat ik een toerist ben: we zijn allemaal toeristen. Toch denk ik dat ik al die steden op een niet zo voor de hand liggende manier heb bezocht, niet op een door en door toeristische wijze. Zo heb ik altijd plaatsen vermeden waar de massa op afkomt. Om een voorbeeld te geven: ik ben maar een keer in het Louvre geweest, en dat was dan nog tijdens een schoolreis. Als mijn nieuwsgierigheid naar een bepaald gebouw, museum, tentoonstelling of kunstwerk erg groot is, zorg ik ervoor dat ik ga kijken als er bijna niemand is, ’s morgens vroeg, of ’s avond kort voor het sluitingsuur.

Ik ben geen beter mens dan iemand anders. Toch schrikt de massa mij af. Mijn schrik voor de massa lijkt op pleinvrees of claustrofobie. Ik ga nooit naar festivals – nog liever een dag in de hel (hoewel dat wellicht ook een massafenomeen is), heb een afkeer van blockbusters (populaire Hollywood-films dus), van bestsellers, van mega-hits. Het kan echter wel eens gebeuren dat ik me op den duur toch aangetrokken voel tot een succesroman. Twee voorbeelden: ‘In de naam van de roos’ van Umberto Eco en ‘Het verdriet van België’ van Hugo Claus. Ongeveer tien jaar na publicatie van die werken heb ik ze dan toch gelezen. Of ik er plezier aan heb beleefd kan ik me niet meer herinneren. Alleszins niet zoveel als aan de verhalen van Borges, of de gedichten van Rilke.

Onlangs in Stockholm en de dagen erna heb ik een andere bestseller gelezen, ‘Nachttrein naar Lissabon’ van Pascal Mercier. Ik vind het verdacht dat ik van dat boek enorm heb genoten. Is de seniliteit dan toch ingetreden? Of is het werkelijk een goed boek? Alleszins herkende ik mezelf in meerdere passages. Zoals in deze, over het hoofdpersonage Raimund Gregorius:
“Hij was niet iemand die dol was op bezienswaardigheden. Als hij zag dat mensen elkaar ergens stonden te verdringen, bleef hij halsstarrig buiten staan; dat kwam overeen met zijn gewoonte bestsellers pas jaren later te lezen.”
Dat had ik net zo goed zelf kunnen geschreven hebben. Waarom lees ik het dan eigenlijk. Zou ik niet veel beter zelf een bestseller schrijven? Een hedendaagse versie van ‘A Tale Of Two Cities’ bijvoorbeeld. Bij mij zou dat dan over Brussel en Antwerpen gaan, maar met als hoofdthema verveling in plaats van revolutie. Zou ik er tweehonderd miljoen exemplaren van kunnen verkopen? Wat denk je?

steden, boeken, reizen, tijd, massa, toerisme, herinneringen, bestsellers,
Lissabon, 2007.

 

 

19-07-12

MISDAAD

jamesellroy.jpg
Geweldige kop heeft James Ellroy, schrijver van 'The Black Dahlia' en andere ongeëvenaarde misdaadromans. Meestal zwijg ik over mijn verknochtheid aan dat literaire genre, waarom weet ik niet, want er is helemaal niets mis mee. Het gaat niet om een 'guilty pleasure' of zo. Sommige misdaadschrijvers zijn even goed als Proust, Kafka of Murakami.

Wie geniet mijn voorkeur? Even nadenken. Niet over James Ellroy natuurlijk. Dat schreef ik al. Edgar Allan Poe is de eerste en de beste, vermoed ik. Daarnaast houd ik van de hard-boiled klassiekers: Raymond Chandler, Dashiel Hammett en Ross McDonald. Graham Greene is een geval apart, niet altijd misdaad, maar toch (en ik heb al zijn boeken gelezen). Georges Simenon: wat kon die man schrijven (en neuken).
Mijn vriend Jos leende me destijds alle boeken van Maj Sjöwall en Per Wahlöö uit. Nadien heb ik ze zelf aangeschaft, om ze opnieuw te lezen. En daarna weer verkocht of gewoonweg weggegooid, omdat de kaften zo lelijk waren.
Nog enkele uitstekende Amerikanen: Jim Thompson. Jim Thompson ben ik gaan lezen dankzij de geweldige en vergeten rock & roll band 'Green On Red': hun zanger Dan Stuart was een bewonderaar van Thompson. Een van hun elpees is naar zijn boek 'The Killer Inside Me' genoemd. Een paar jaar geleden vertelde Dan me dat hij van de drugs af was en nooit meer een Jim Thompson ter hand neemt. Coup de torchon is een uitstekende verfilming van een boek van Thompson. Er zijn ook zeer geslaagde verfilmingen van romans van Patricia Highsmith. De beste? 'Der Amerikanische Freund' van Wim Wenders. Een film die ik nooit zal vergeten. Toch zijn de boeken van Highsmith nog beter dan de films. En wie vergeet ik nu? James Cain? Wellicht is James Cain de allerbeste. Want zijn 'Mildred Pierce', 'The Postman Always Rings Twice', 'Double Indemnity' en 'Serenade' geen meesterwerken?

Lang leve de misdaad! 

BLACK DAHLIA

Palermo2 (1280x865).jpg
Palermo, 23 juni 1998.

Een gloeiendhete zomerdag in Palermo. Er vielen doden bij een afrekening tussen twee families, maar dat las ik pas in 'La Sicilia' toen ik me al in Syracusa bevond. Wat hield ik toen van de staccato-misdaadromans van James Ellroy en wat pasten die bij dat oude eiland, Sicilië, vergeven van bloedbaden en schoonheid in verval. In elke straat in Palermo trof je nog sporen aan van bombardementen tijdens de tweede wereldoorlog. Ellroys 'The Black Dahlia' was nog niet verfilmd, gelukkig maar. Van Ellroys zinnen kun je geen Hollywoodbeelden maken, of de schrijver zou zelf films moeten maken. Vreemd dat die verfilming zo tegenviel - ik ben lange tijd een bewonderaar geweest van Brian De Palma. Overigens had Givenchy zijn Dahlia Noir-parfum nog niet op de markt gebracht. Nog vreemder - en volledig beantwoordend aan Guy Debords idee van de 'spektakelmaatschappij' - dat een parfum wordt genoemd naar een in stukken gesneden vrouw.

Op de foto zit ik in een bus op weg naar de macabere Catacombe dei Cappuccini. Ondanks al de lijken daar - elk grotesk verwrongen lichaam een memento mori - voelde ik me goed op die plaats: het was er rustig en koel, heel koel. 

17-07-12

STOCKHOLM

P1060210.JPG

Stockholm, juni 2012. 

 

Om te kunnen leven in je stad wordt je herinnering aan een vorige stad uitgewist. De ene stad na de andere verdwijnt uit je geheugen. Hoe meer steden je bezoekt, hoe meer je er vergeet. Kerken, kathedralen, kapellen, bibliotheken, musea, rivieroevers, kanalen, pleinen, straten, stranden, cafés, restaurants, spelende kinderen in voor jou ongewone klederdracht, fabrieken, minaretten, duiven, halfdronken tooghangers die traag met hun hoofden bewegen op het droeve tempo van ‘Caroline, No’, vermoeide stierenvechters, kaartspelers, meisjes in hun blote kont, roze flamingo’s, straatmuzikanten, cocktails, busritten, hittegolven, zomerfestivals, afbladderende gevels, vleermuizen, kakkerlakken, kampvuren in barokke parken, zonsondergangen, getijden, sterrenbeelden, dat alles vergeet je. Dat alles ben je vergeten. Om te kunnen leven in je stad wordt je herinnering aan een vorige stad uitgewist. Van Stockholm blijft niets over. Helemaal niets. 

AFSCHEID

1895_edvard_munch_jalousie_jealousy.jpg
Edvard Munch - Jaloezie (1895)

Afscheid nemen doet pijn aan het hart van de ziel. Aan het vlees van de ziel. Het is een donkere bedoening, het omgekeerde van een dans. Tijdens een dans benader je elkaar, beweeg je je in de richting van de andere: dansen is het genot van de ziel, het euforische ritme ervan. Zelfs een kleine dans kan wonderen verrichten, terwijl elk afscheid op een vergiftiging lijkt, op de vloek van een zwarte magiër.

 

09-07-12

VREEMDE VERWANTSCHAPPEN

P1070144.JPG

Stockholm, 1 juli 2012. Foto: Martin Pulaski.
 

Je bent zo vreemd, zo ver weg van jezelf.
Heel ver, ja, alsof ik niet echt besta.
Wat ik voelde was dat ik alleen was met mezelf.
Ik ver weg, jij heel dicht bij jezelf?
Nee, wat je zei leek door mezelf uitgesproken.
Jouw woorden waren diep in mij aanwezig.
Als een virus?
Als goedaardige gezellen.

Bizar toch dat die lieve vrouw hier zo opeens komt rusten.
Welke lieve vrouw?
Die lieve vrouw daar, onder de vijgenboom van Lorca.
Ik denk dat ze van jou gaat dromen.
Wat zou ze van mij wel mogen dromen?
Dat het morgen goed komt, morgen komt het goed.
Een goedaardige gezellin, dus?
Misschien, mogelijk droomt ze ook van een lange reis.
Een lange reis naar waar?
Een lange reis door dag en nacht, naar overmorgen.
... 

Weet je nog wat je een uur geleden schreef, of ben je ‘t al vergeten?
Ach, Desdemona, ik vergeet alles, zelfs mijn naam vergeet ik.
Je schreef dat alles goed komt, je schreef dat morgen alles goed komt.
Ach, dat weet ik zeker niet meer, wat ik over morgen schreef.
En dat je jezelf niet was en dat ik ook mezelf niet was.
Ja, en dat dat zo nauw aansluit bij elkaar, dat schreef ik, ja. 

07-07-12

ZERO DE CONDUITE: VERJAARDAG

 zéro de conduite,radio centraal,antwerpen,verjaardag,feest,jazz,pop,gasten,populaire muziek

Zéro de conduite is een programma op Radio Centraal in Antwerpen. Elke eerste zaterdag van de maand, van 6 tot 8 ’s avonds. Heerlijk als je druk bezig bent in de keuken, of bij het aperitief, en later aan tafel! Stem af op 106.7 FM. Je kunt het programma eveneens via streaming beluisteren. Hier vind je meer informatie over de radio.

Vandaag is het een beetje feest in mijn radioprogramma. Niet dat er zoveel redenen zijn om feest te vieren. Het gaat niet goed met de wereld, het gaat niet goed met miljoenen mensen, het gaat niet goed met mezelf en eergisteren is Gerrit Komrij gestorven. Maar misschien zijn dat wel allemaal redenen om te feesten. Als een manier van tegendraads zijn. Niet berusten in een ondergangsstemming. Feest vieren omdat je weet dat er toch weer betere tijden zullen komen, dat oorlog tot vrede leidt, ziekte tot gezondheid, verdriet tot vreugde, wanhoop tot bevrijding.

De rechtstreekse aanleiding voor het feest in de studio is mijn verjaardag – nu al een maand geleden – en veel meer nog het feit dat ik nu dertig jaar programma’s maak voor Radio Centraal, die controversiële, door velen verguisde, zo geliefde zender.

Van 1982 tot 1992 maakte ik mijn wekelijks programma Shangri La, een ‘Theme Time Radio Hour’ (van drie uur) toen daar nog niemand van had gehoord of van wilde horen; een ‘classics’ toen er nog geen ‘classics’ bestonden: alles was doodgewoon rock ‘n’ roll. Op die tien jaar tijd hebben alle denkbare thema’s de revue gepasseerd. In 1992 ben ik vanwege tijdgebrek moeten overschakelen op het maandelijks programma, Zéro de conduite, dat ik nu nog altijd maak. De thematische aanpak bleef behouden, maar op een soepelere manier, er kon al eens uit de band gesprongen worden. Maar om eerlijk te zijn was Shangri La veel meer een Zéro de conduite (zoals in de film van Jean Vigo) en is Zéro de Conduite veel meer een Shangri La (een wat ingetogen paradijselijke ruimte voor alle mogelijke vormen van populaire muziek).

Vanavond wordt het een andere uitzending dan anders: je kunt alleen maar feest vieren door er zelf aan deel te nemen. Om mezelf die kans te geven heb ik voor wat langere nummers gekozen, en ligt de nadruk op funk en jazz. Bovendien zullen mijn gasten Annick Vandecappelle, Didi Jansen, Agnes Anquinet, Deborah Anné, Anne Marie De Decker, Theo Hugal, Marc Wullaert – en ikzelf - een geliefde song kiezen en die zelf aan de luisteraars voorstellen.

De playlist hieronder is meer een leidraad (reeks reddingsboeien) dan een keurslijf (maliënkolder, schobbejak). Verwacht niet dat dit allemaal zal worden gedraaid. Verwacht vooral verrassingen en een ordelijke chaos.

zero-roof.png

Funky Side Of Town – Get On The Good Foot – James Brown
Aht Uh Mi Head – Inspiration Information - Shuggie Otis
Gypsy Woman – Happy Sad – Tim Buckley
Doughnut – Town Hall 1962 – Ornette Coleman
All Of You – Sunday At The Village Vanguard – Bill Evans
Summertime – My Favorite Things – John Coltrane
Mary, Don’t You Weep – Amazing Grace – Aretha Franklin
Jesus Is On The Mainline – We’ll Never Turn Back – Mavis Staples
Be Mine – Boys And Girls – Alabama Shakes
You Know I’m No Good – Back To Black – Amy Winehouse
Don’t Throw Your Love On Me Too Strong – Essential Blues 1964-1969 – Mike Bloomfield
Keep On Growing – Laya & Other Assorted Love Songs – Derek & The Dominos
Not To Touch The Earth – Waiting For The Sun – The Doors
It Was A Pleasure Then – Chelsea Girl – Nico
Honey Don’t Think – Mighty Joe Moon – Grant Lee Buffalo
She Brings The Sunlight – Standing At The Sky’s Edge – Richard Hawley
Nine – Banga – Patti Smith

Research: Martin Pulaski
Presentatie: Zie hierboven.

amy-winehouse.jpg

05-07-12

MADONNA VAN DE KORENBLOEMEN

 

Het was een trieste tijd, maanden van ademnood, slijk,
Wachten op een schip naar een gestameld koninkrijk.
Die dag zag ik je terug, Madonna van de Korenbloemen,
Met in je doornige vingers een verboden amulet.
Geknield voor Jezus, bad je mijn lichtzinnig gebed.
Je was alleen in je gebied gebleven, eenzaam als tranen.
Elke stap die je daarna zette was een stap in het licht.
Heldere hemel, je kon je aangezicht nergens verbergen.
Je viel ten prooi aan gedachten, dromen van overvloed.
In je hoofd schonk niets je genade voor schaarse misstappen
die je nog zetten moest, slechts dat je nog moest begaan.
Uit dat denken, dromen, bleven woorden resoneren,
Diep in je lichaam naar binnen gebracht, als een sonde.

Wat ik die dag in je blik gereflecteerd zag blijf ik overal
Zoeken, om het dan op alle plaatsen waar ik kom
Tot het einde in zicht is tegen je te kunnen herhalen.