24-01-12

TOEVALLIGE SCHOONHEID

 

pattismith_samshepard.jpg

Sam Shepard & Patti Smith.

 

“Beauty seemed more and more like that these days. Accidental. Miraculous maybe.” Sam Shepard, 'Normal (Highway 39 South)'.

Het ene verblijf is het andere niet. Ik  loop van La Calera naar Playa in Valle Gran Rey. Ik heb twee uur gewandeld en foto’s van bomen gemaakt. Op dit ogenblik bevindt mijn hoofd zich echter in Normal, Illinois.  Daar werd heel vroeg in de ochtend van 3 januari 2009 Sam Shepard aangehouden wegens dronkenschap achter het stuur en overdreven snelheid (net geen  ‘90 miles an hour down a dead end street’, zoals Hank Snow zingt). In Shepards boek ‘Day out of Days’, dat hier voor me op een blauwe, Marokkaanse tafel ligt, is een verhaal opgenomen met de titel ‘Normal (Highway 39 South)’. Gaat het over dat voorval? In zekere zin wel, maar het gaat in  wellicht iets minder zekere zin ook over schoonheid, het schrift, symbolen, beschaving, geschiedenis, geweld en het manuscript van Jean Genets ‘Onze Lieve Vrouw van de Bloemen’. En dat  allemaal op drie bladzijden.

Gaat deze tekst over La Gomera? Over Sam Shepard? Over mezelf? Helemaal niet. Vertel me waar deze tekst over gaat en ik voorspel je de toekomst. Maar kom niet af met de sterren en de maan.

 

20-01-12

NEIL YOUNG IN BRUSSEL (1976)


neil young.jpg


Op 25 maart 1976 woonde ik in Vorst Nationaal in Brussel een concert bij van Neil Young. Ik denk dat ik op muzikaal gebied nooit iets intensers en ontroerenders heb meegemaakt. Dit is de setlist:

 

Tell Me Why

Mellow My Mind

After The Gold Rush

Too Far Gone

The Needle And The Damage Done

A Man Needs A Maid

No One Seems To Know

Heart of Gold
 

Encore:
 

Country Home

Don't Cry No Tears

Down by the River

The Losing End

Like a Hurricane

Lotta Love

Drive Back

Southern Man
 

Encore 2:
 

Cortez the Killer

Cinnamon Girl

18-01-12

AAPACHTIG LIED

 

Herinnering aan het lied dat ze voor je zongen in de nevel,
de valse vrienden die vriendschap met je wilden sluiten,
alsof je een sirene was, of een dolfijn en zij op een veilige boot
alleen maar hun ogen opensperden, hun zware voeten veilig
op het dek dat zo glansde in de junizon*. Veilig, veilig verklaard.

Zodat jij je lippen opende om het mondstuk van de trompet,
en met wat gevaarlijke funk hun solide dromen vermorzelde,
de noten op je zang rubberen kogels, scherp ijs, ranzige hitte.
Als een dum dum girl zag de Herinneraar je te keer gaan
tegen de stroom van melige jagers, hun opgeblazen verdriet.

Op een winderige dag kwam D. je groeten. Vuil tussen de tenen,
zijn haren schaars maar wild van het eindeloze reizen en afzien -
en ouderwets knielde hij voor je neer als een afstammeling
van nog waardige apen. Zo lang was er geen vermaak mogelijk
geweest en nu was de tijd gekomen: je omhelsde hem weer.

Je was zijn koningin, hij je koning, je zei: “Take all of me…”


*16 juni.

17-01-12

WENNEN AAN EEN EILAND

 

P1040696.JPG

In westelijke richting. Foto:Martin Pulaski.

Je went redelijk snel aan de traagheid van het leven op een klein eiland. Ongeveer alles staat in het teken van de zon en de oceaan. Omstreeks negen uur of wat later verschijnt de zon boven de Tequergenche in het Oosten, om ongeveer half zeven gaat ze weer onder achter de bocht van Punta La Calera en het naaktstrand Playa del Inglés. (Tien jaar geleden of langer ging je daar graag een uur per dag in de zon liggen niksen, lezen in de zon heb je nooit gekund.) De uren daartussen verdwijnen in het oneindige van de Atlantische Oceaan. Je geniet van een eenvoudig ontbijt terwijl de zon je lichaam verwarmt. Je drinkt voldoende koffie omdat het ontwaken ook trager verloopt. Voor de middag zit je wat muziek te beluisteren, waarna je een wandeling maakt naar La Calera, Vueltas, of naar het Westen (maar in die richting raak je niet ver).

 

Al gauw is het weer tijd om te eten. Een salade, lekkere sardines of inktvis, een Dorada Especial (of twee). Daarna lees je wat in een van de vier boeken die je hebt meegebracht;  Mojo en Uncut heb je al uitgelezen. Vandaag ben je aan The New Yorker begonnen. Het nieuws in De Standaard Online geeft je weinig zin om naar België terug te keren. Zoveel drukte om niets.

Terwijl je dit zit te schrijven (en op de promenade een ‘zwerver’ wat willekeurige akkoorden op zijn gitaar zit te spelen) zoek je een paar dingen op over La Gomera. Toevallig ontdek je dat Tim Hart hier in Valle Gran Rey tot aan zijn dood in 2009 woonde. Tim Hart was-  samen met Maddy Prior - oprichter en bezieler van de populaire Britse folkgroep Steeleye Span. Je hebt enkele weken geleden hun hele oeuvre voor een habbekrats aangeschaft. Vreemd dat je de vorige keren dat je hier verbleef nooit iets vernomen hebt over deze vrij beroemde inwoner van dit dorp. De muzikant is op eenenzestigjarige leeftijd gestorven ten gevolge van longkanker. Jij bent nu ook eenenzestig en maakt je zorgen over je eigen mogelijk nakende einde. Hoewel je, voor zover je weet, geen longkanker hebt. Maar die aanhoudende hoest dan?

Je zit dus ook wat te schrijven en op internet te lezen – er is nu al een paar dagen uitstekende verbinding. Na zonsondergang drink je een glas cava en wordt er beslist in welk restaurant er vis met mojo wordt gegeten. Het is geen moeilijke knoop om door te hakken: veel restaurants zijn hier niet, en nergens is het menu uitgebreid. De meeste avonden zitten muzikanten van hier heerlijk te spelen en zingen in Casa Maria, een blauw huis waar je nu op uitkijkt. Hun stijl lijkt op die van Buena Vista Social Club. Als je die stemmen en die snareninstrumenten hoort voel je je gelukkig. Misschien niet de hele tijd, maar toch even. Ten minste een lied lang. Ja, ja, je went hier snel aan de traagheid van het leven. Is dat wat de meeste mensen genieten noemen?

(De straatmuzikanten hebben ‘It’s All Over Now, Baby Blue’ ingezet. Tijd om dit hoofdstuk af te sluiten.)

15-01-12

NIET ALLE OEFENING BAART KUNST

 

Niet alle oefening baart kunst maar om in jouw gunst te komen
lijkt het een goed begin. Armoede, honger, dorst, verlangen,
welvaart. Goed op weg, voorbij de horizon, voorbij het donker
en het licht. Je ene verblijf staat je andere niet in de weg.
Er schuilt geen adder onder het gras. Er is geen adder, geen gras.

Toen de motoren nog ronkten, de schroef schreef een  wit spoor,
ademde je al de zilte lucht in, die je nu benevelt als een geest
uit een fles. Oude avonturier in een schommelstoel, de schimmel
weggewaaid uit je dromen; de sterren verteld en verklaard
zijn je zege - maar over wat zegevier je dan wel in deze oude vallei?

Het moet over je mond zijn, in stilte of zacht van de rode wijn,
over de woorden, en de regio’s die zij ontdekken in je bestaan.
En zegevier je niet over je voorgevoelens,  je stom verdriet,
over je geraas en gebral, je voorbarige oordelen en verwensingen
om niets, je dwaasheid, je luie nachten zonder moedertaal?

Niet alle oefening baart kunst, maar je bent dan toch vertrokken.

12-01-12

NIETS TE DOEN

 

woodstock-1969.jpg

Woodstock, 1969.

Sinds ik hier aangekomen ben, ben ik al buiten het bereik van het mobiele netwerk. Geen telefoongesprekken, geen sms’en. De internetverbinding is onbetrouwbaar, soms krachtig, soms zwak, vaak onbestaande. Afgesloten van de mij vertrouwde wereld. Misschien is het een goede zaak dat ik zo op mezelf word teruggeworpen? Maar ik mis het weerbericht en ik kan maar sporadisch op hoochiekoochie. Waarom zou ik schrijven als ik het resultaat niet meteen publiek kan maken? Ik heb tientallen jaren zogezegd alleen voor mezelf geschreven, maar die tijd is lang voorbij. Nu schrijf ik voor de anderen, wie dat ook mag zijn. Ik begrijp natuurlijk wel dat ik zelf ook een andere ben. Dat heeft Rimbaud voldoende duidelijk gemaakt. En Freud.

Het ritme van de oceaan wordt nu door dat van djembés overstemd. Op de kleine promenade hier voor de deur spelen hippies op ontstemde gitaren. Toonloos zingen ze Bob Dylans ‘It’s All Over Now Baby Blue’ of iets uit ‘Blood On The Tracks’.  Zo kan ik het ook. Wat verderop, voor een kapelletje, zitten ze joints te roken of wat te keuvelen. Valle Gran Rey lijkt een bedevaartplaats voor jonge en enkele oude hippies. Veel kleine winkels met organisch en biologisch voedsel, dure nep-juwelen en andere snuisterijen, wierook,  Indische kleren, je kent het handeltje wel. Het lijkt hier in menig opzicht op 1969. Another year with nothing to do, zong Iggy Pop. Wat heel goed past bij dit oord: hier is helemaal niets te doen. Heerlijk toch, dag in dag uit lange wandelingen maken, vis eten en wijn drinken… Verder niets.

Na zonsondergang wordt het stil. Waar trekt iedereen naartoe? Niet naar de cafés, niet naar de restaurants: daar zitten de andere, ‘gewone’ toeristen. Niet dezelfde toeristen als op Tenerife: hier hebben ze geen dikke buiken en het gebeurt maar uitzonderlijk dat je iemand met een short, lange witte sokken en sandalen het straatbeeld ziet ontsieren. Ik denk dat deze ‘gewone’ toeristen net als ik ook weer een beetje hippie willen zijn, of het ooit waren, en nu wat nostalgisch zijn geworden. Ze willen nog wel, maar ze kunnen het niet meer. Het moeilijke en chaotische leven heeft zijn sporen getrokken. We hebben wel wat stijl en kennen meerdere talen, maar we zeulen niet met gitaren rond en beluisteren Bob Dylan en Iggy Pop op onze IPod of notebook. Tot ook dat ons moe maakt en we na het lezen van enkele bladzijden Slavoj Zizek slapen gaan.

 

 

11-01-12

GOLVEN

Joseph-Mallord-William-Turner-xx-Slave-Ship-Slavers-Throwing-Overboard-the-Dead-and-Dying-Typhoon-Coming-On-1840.jpg

William Turner -  Slavers Throwing Overboard the Dead and Dying: Typhoon Coming On (1840).
 

Ook in dit mooie, zonnige oord speelt het lichaam je parten en ben je bang. Voor onbestemde en bestemde dingen. De stem van Hope Sandoval die je nu Lady Jessica & Sam hoort zingen, en daarvoor Miles Davis’ trompet in Freddie Freeloader bevrijden je niet uit die wellicht zelfgebouwde gevangenis. Het komt er allemaal op neer dat een mens niet te lang alleen mag zijn, want dan wordt hij na een tijd eenzaam en bitter. En als hij eenzaam en bitter is, wordt hij ziek.

Toch ben je niet verbitterd en niet voortdurend bang. Het breken van de golven zou je aan natuurrampen en vergankelijkheid kunnen herinneren, aan onze nietigheid – maar dat doen ze niet. Je denkt als je hun zacht en soms luid geraas hoort eerder aan de kracht in je bloed, aan je hart dat even sterk klopt als gisteren, als jaren geleden, aan de dalen maar vooral de pieken in je leven. Hoe groot de oceaan ook mag zijn, hij overtuigt je niet van je nietigheid. Even misschien, maar niet lang. Je weet maar al te goed wat je voor jezelf en voor anderen betekent.  Je naam wordt uitgesproken, er wordt met zachte woorden over je gefluisterd, sommigen denken als het volle maan is aan uren die ze met je deelden, of dromen buitenissigheden over je. Je bestaat zowel echt als onecht. Je bent een wandelaar met een schaduw. En, zoals Billie Holiday zingt, elke ster gehoorzaamt je bevelen. Maar alleen als je er zin in hebt. Als je de moed niet verliest. Als je er bent om veel van jezelf te geven. Ja, dan. Dan ben je even groots als de oceaan.

07-01-12

OPEN DE DEUREN

 

fernand_khnopff_-_i_lock_my_door_upon_myself.jpg

Fernad Khnopff -  J'ai fermé la porte sur moi-même. 

Dagen van niets of bijna niets wegen toch zwaar en belasten vooral het gemoed. Als je te lang in stilte zit te denken hoor je in je hoofd alleen nog maar lawaai. Er bestaat geen zachte achtergrondmuziek meer. Als je niet aandachtig luistert is het lawaai. Films worden niet uitgekeken, kleine meesterwerken noch klassiekers. Zelfs geen Pulp Fiction. Overmand door slaap, een broertje waar je altijd zo bang voor was en dat je zoveel mogelijk uit de weg ging. Zelfs een lichte handdruk gunde je hem niet.

I’ve closed my books, I read no more. Een regel uit een gedicht van James Joyce. Ook zijn zo volstrekt open eindigend boek is gesloten. Stress, zeggen kennissen, buren, dokters. Stress. Als je dat woord zo ziet staan word je een beetje misselijk. Niets is dommer dan stress, het woord en de toestand die het aanduidt. Of niet soms?

De donkerste dagen doen je verlangen naar witte zeilen, zoals je je die voorstelde toen je als kleine jongen avonturenromans las. De geur van schepen, van de zoute oceaan. Naar de blik in de ogen van een matroos. Naar een lied dat zachter is dan water, en even hard en genadeloos. Zou het er een van the Velvet Underground kunnen zijn? Pale Blue Eyes, bijvoorbeeld. Ze doen je verlangen naar een engel, gevallen en weer opgestaan. De engel is een vrouw die als een pre-rafaëlitische schoonheid door groene velden zweeft. Vlinders zijn er niet, alleen zucht de wind wat om haar dunne zijden jurk. Daffodils, denk je. Is dat niet het woord dat stress kan uitwissen? Of entelechie? Entelecheia. Zoals een duif een duivel. Je gelooft echter niet in magie, witte noch zwarte. Black Magic Woman is een lied, meer niet. Maar de woorden dan? Ja, de woorden. De miljarden woorden die als zandkorrels zijn, onuitgesproken, ongeteld. En zijn de boeken van zand niet de mooiste? De boeken die je niet openslaat, die je met donkere ogen en blootsvoets leest. Hun myriaden betekenissen zitten voor enkele uren tussen je tenen. Daarna spoel je ze weg. Ruimte voor het nieuwe. Altijd het nieuwe: zoals ongeziene sterren, en de maan en het vuur.

05-01-12

ZAND, ZOUT EN ZEEP

paris-texas.jpg
Paris, Texas - Wim Wenders.


Kijk uit, zei hij.
Ze gooien met zand, zei hij. Fijn zand, in alle richtingen.
Gooien ze dat zand met opzet, denk je en komt het ook in hun eigen ogen terecht en zien ze dan nog meer niet meer, vroeg ze.
Het is wellicht de woestijnwind van de werkelijkheid die het zand doet opwaaien, zei hij. Hij had zijn stem teruggevonden. Kon niet meer zwijgen opeens. Een sprekend hoofd. 
En 's avonds komt zijn vertegenwoordiger veel te vroeg aankloppen, zei hij.
Wie bedoel je, vroeg zij.
De handelsreiziger uit de werkelijkheid, zei hij.


Zout is dan weer een heel andere zaak, zei hij. En dan hebben we het nog niet eens over zeep. Weet je dat er mensen bestaan die niet eens weten wat zeep is?
Zeep kan net zo goed een illusie zijn als al de rest, zei zij.
Er zijn illusies die je nodig hebt om te kunnen leven, zei hij. Zie Nietszche en Freud. Of kijk naar je eigen leven.Niet dat ik de illusie koester dat het beeld van zand, zout of zeep de werkelijkheid representeert, zei hij. Net zomin als de handelsreiziger.
Die is trouwens dood, zei zij.

Neem nu Amerika, zei hij. Eerst had je een Amerika dat iedereen min of meer kende. Coca Cola, Cowboys, Hamburgers, atoombommen, de Grand Canyon, Hollywood.  Maar dan dook Wim Wenders op met zijn Paris, Texas. Een nieuw Amerika, een Amerika van zand en eenzaamheid. Van zwijgende mannen en vrouwen.
En Raymond Carver, zei zij.
Precies, zei hij. En nu bestaat Amerika gewoonweg niet meer.
Wat je nog ziet zijn mensen met zand, zei hij. Ze gooien met zand.
Ik heb je gewaarschuwd, zei hij.

02-01-12

VERTREK

Beckmann,Max Departure, 1932-35.jpg
Max Beckmann, Vertrek. 

May you be loved by many, hated by no one.
May you be healthy and strong.
May you be full of fire and spirit.
May you be desperately alive - in this new year.
 
Dat je liefde mag krijgen van velen, gehaat worden door niemand.
Dat je gezond en sterk mag zijn.
Dat je vol van vuur en geest mag blijven.
Dat je een echt leven mag leiden -
in dit nieuwe jaar.