21-02-11

STILTE

 

 

1. Heidegger

 

Het is stil.

Het blijft stil.

De rivieroever je naam.

De oceaan je naam.

De volle maan je naam.

De bars met hun Manzanilla en Mahou je naam.

Bar El Cura je naam.

Bar Central Station je naam.

 

Overal roept het je.

Overal waar het stil is.

Wenkt het je.

Ze wenken je.

Gebaren je.

Je krijgt tekens.

 

Denk je dat getekend geketend is?

Je denkt het niet?

 

Ze wenken je.

Ze willen zeggen.

Ze aarzelen.

Stotteren, wie, wie, wie.

Ze willen je zeggen wie je bent.

Ze willen zeggen wat je bent.

Ze vragen naar je zijn.

Je dagelijkse pijn.

 

Het lachen tussendoor.

Als een entr’acte.

Als een attractie.

 

Je denkt iets te verstaan.

Je denkt iets te begrijpen.

Of ze je verstaan?

Of ze je begrijpen?

Een vreemde taal is het.

De woorden worden niet uitgesproken.

Wit als spoken zijn ze.

Witte taal op witte pagina’s.

Witte woorden.

Uitgewiste woorden. Zoals gedachten

Weg uit het geheugen.

 

Het is stil.

Het blijft stil.

De stilte van een storm.

Als je niets meer hoort.

Tenzij je wilde gedachten.

De stilte van een storm

Die je een nacht wakker houdt.

De stilte van een oceaan.

Met zijn golvende razernij.

Eerst ver, dan zo nabij.

 

 

Spoken, geesten op het toneel

Verschijnen als sterren in een spektakel.

Als in een opera de volle maan.

Desdemona en Hamlet kussen elkaar.

 

Gelaten laten ze zich gaan op de wind.

In de wind, streng uit het Westen.

Eerst wit.

Daarna opeens veelkleurig

Zoals de baljurken van MGM-filmsterren.

Of van vlinders in een vlinder-Abu Graib.

 

Spoken, geesten in de wind.

En gedoofd vuur.

Verstilde adem.

Na het laatste uur de laatste tocht.

Over de laatste muur geklommen.

 

De stilte -

Voor de woorden.

Er is nog niets bedacht.

Seks, spoedgevallen, voetbalschoenen.

Niets.

Ook niet waar je overnacht.

 

De dingen zeggen geen woord.

Nee, zeker de dingen niet.

Ook al ben je in hun midden.

In hun geraas en gebral.

Ook al maken de dingen je gek

Met woorden in je hoofd.

De dingen zwijgen.

 

Alleen je hartslag 

Neemt zienderogen toe.

 

 

2. Wittgenstein

 

Je empirische hart

Dat niets kan vatten

En niets vertaalt.

Heel je leven lang

Dit en dat door elkaar haalt.

Blind als het is.

Zonder een jong hoofd van jou

Om het ritme, cadans 

En begrip te geven.

Om wat klein beven te schokken.

En elke schok te beleven.

 

Als was het een vis aan de haak

In een zwarte haven

Snakt de maan naar lichte woorden.

Of zijn het moorden

Als je ze droomt? Als je bij me komt.

Als je naam binnenregent

Regeert je vloedgolf in mijn bloed.

 

  

 

(17 februari 2011, Volle maan,  Sanlucar de Barrameda)

 

05-02-11

ROOD / RED / ROUGE: ZERO DE CONDUITE FEBRUARI 2011

 

bleublancrouge.jpg

Vandaag, na twee maanden afwezigheid, opnieuw een aflevering van Zéro de conduite, op Radio Centraal, 106.7. Zoals al lang aangekondigd wordt het thema de kleur ‘rood’.

Waarom ik dat thema koos, heb ik in oktober en november 2010 verduidelijkt. De inspiratie komt van Krzysztof Kieslowski en zijn trilogie ‘Trois couleurs: Bleu, Blanc, Rouge’. ‘ ‘Wit’ en ‘blauw’ kwamen in oktober en november aan bod; vandaag kiezen we ‘rood’. Bij Kieslowksi stemmen de drie kleuren overeen met die van de Franse vlag, en met wat ze symboliseren: vrijheid, gelijkheid, broederschap. Kieslowski’s film ‘Rouge’ is een drama, ‘Blanc’ is een sprankelende, maar gitzwarte komedie, en ‘Rouge’ is een filosofische, metafysische film, moeilijk, en vooral moeilijk na te vertellen. Irène Jacob en Jean-Louis Trintignant acteren voortreffelijk. Het is misschien wel zijn beste rol.  Trintignant speelt de rol van een gepensioneerde rechter, die inmiddels voyeur/afluisteraar is geworden. ‘Ik heb jarenlang over de mensen geoordeeld,' legt hij uit. ‘Nu besef ik pas hoe ijdel dat was; want had ik in hun situatie zelf soms niet kunnen moorden of stelen?' Nu blijft hij de levens van de mensen om zich heen bespioneren, maar oordelen doet hij niet meer. De rechter heeft iets van een god, maar de verteller en zeker de regisseur Kieslowski heeft dan weer iets van een goddelijke rechter. De film is een rood mysterie.
Als een taal namen voor kleuren heeft, is daaronder altijd een naam voor rood. Rood licht bevindt zich aan het eind van het lichtspectrum dat nog door het menselijk oog kan worden gezien. Rood is de kleur van mijn hart, van mijn liefde en van mijn angst. Rood is de kleur van ons bloed. Blauw is de kleur van het hoogste, helder als de blauwe lucht in het Zuiden, de ogen van de geliefde, diep als de oceaan. Maar over blauw heb ik het al gehad. Rood dus.

De muziek die ik heb gekozen is minder mysterieus, hoewel rock & roll volgens John Sebastian van The Lovin’ Spoonful altijd iets magisch heeft.

 howlin' wolf.jpg

Red – Don’t Fall In Love With Everyone You See – Okkervil River
Hi-Heel Sneakers – Chess Chartbusters Vol. 6 – Tommy Tucker
Redneck – Total Destruction To Your Mind – Swamp Dogg
Red Hot – Sun Records – The Blues Years 1950-1958 Vol. 8 – Billy “The Kid”Emerson
Red Headed Woman – It Came From Memphis – Sonny Burgess
The Red Rooster – The Genuine Article – Howlin’ Wolf
Red House – Are You Experienced? – Jimi Hendrix Experience
Red Cat Till’ I Die – My Name Is Buddy – Ry Cooder
Red Blue Jeans And A Pony Tail – The Rock ‘n’ Roll Collection – Gene Vincent & The Blue Caps
Ida Red Likes To Boogie – Bob Wills And His Texas Playboys – Bob Wills And His Texas Playboys
Red River Valley – Fifty Miles To Travel – The Delmore Brothers
Little Red Shoes – What Would You Give In Exchange For Your Soul? – The Monroe Brothers
Blood Red Roses – Best Of Matthews Southern Comfort – Matthews Southern Comfort
Spin On A Red Brick Floor – Once In A Very Blue Moon – Nanci Griffith
Red Balloon – Hang On To A Dream: The Verve Recordings – Tim Hardin
Red Chair Fade Away – Bee Gees 1st – Bee Gees
My Little Red Book – Love 1st – Love
Red Red Wine – In My Lifetime – Neil Diamond
Who Drove The Red Sports Car – Blowin’ Your Mind – Van Morrison
(The Angels Wanna Wear My) Red Shoes – My Aim Is True – Elvis Costello
Under The Red Sky – Under The Red Sky – Bob Dylan
Red Tide – Middle Cyclone – Neko Case
Red Apples – The Covers Record – Cat Power
Red Dirt Girl – Red Dirt Girl – Emmylou Harris

Lucinda-Williams.jpg 

Big Red Sun Blues – Lucinda Williams
Red Dust -  In The Reins – Calexico / Iron & Wine
Red Right Hand – Cover Magazine – Giant Sand
Little Red Riding Hood Hit The Road – Rock Bottom – Robert Wyatt
Red Planes – La Variété – Weekend
Psychoanalysis (Red) – Kieslowski – Zbigniew Preisner


Zéro de conduite is op Radio Centraal 106.7 FM in Antwerpen van 6 tot 8, ’s avonds, elke eerste zaterdag van de maand. Je kunt het programma op de radio beluisteren, of via de website van radio centraal: http://www.radiocentraal.be/Realescape/ or http://streaming.radiocentraal.org/

rouge.jpg

 

01-02-11

WORSTELEN MET DE TIJD

 danièle delorme gérard blain.jpg

Danièle Delorme, Gérard Blain.

Je zit te wachten op de tijd, de dagen toen zij er nog niet was. Toen jij er nog niet was. Iets wat lijkt op een voorafgegane geschiedenis, een biografie die nog moet geschreven worden. Er was eens. Er zal eens. Once upon a time you dressed so fine. Dat moest nog komen, zal nog komen. Er is altijd die rode jurk die je vanuit het verleden naar de toekomst zal dragen en Van Morrison hoor je al zingen: Fair play to you. Je zit te wachten op haar vermoeide blik, die zo betovert, ook als ze niet moe is, alleen maar door het leven geraakt, als door een blinde god, een engel met net iets te kleine vleugels om als een kraanvogel weg te vliegen, naar landen die we in die dagen nog niet kenden.


Wat kenden we voor de tijd? Alsof de kinderjaren de sleutel bezitten tot een geheim dat ons leven rijker zou kunnen maken en onze omhelzingen hartstochtelijker. We kennen niets en we weten niets zonder de jaren. Dagen in valleien en op heuvels, in Europese steden en in Azië, films, oude trofeeën door grootouders uit Congo meegebracht, souvenirs uit de tweede wereldoorlog, het gekreun in een kleine koude kamer in Amsterdam. Postzegelverzamelingen met beeltenissen van alle koningen van de wereld, allemaal dood nu. Het leven van onontdekte volkeren door televisieploegen ontluisterd. En vervolgens breekt de algemene ontluistering aan. Beautiful friend!

Het was mooi om op klokken te schieten, zodat de wijzers stilvielen, las ik in een oud boek. Ja, dat moet mooi zijn geweest. Toen we nog geen namen hadden, of onze namen nog niet besmeurd waren door de anderen, degenen die ons de das om willen doen, degenen die het nooit goed met ons voor hebben gehad. Want je weet heel goed dat zulke mensen bestaan. Ze zitten hun ziel uit  te spuwen als ze het water van hun aardappelen afgieten in de gootsteen. Ze weten niet wat ze willen. Ze willen vooruit in het leven en gaan over lijken. Ze gaan ervoor. Ze hebben nooit een ziel gehad. De ziel bestaat niet, zeggen ze, en er bestaat nog veel minder een eeuwig leven.

Had ik een geweer ik schoot niet op mensen of dieren, maar op klokken. Maar waarom op klokken? Is er iets mooiers dan een klok? Je mag nooit onberedeneerde uitspraken doen. Op wat zou ik dan wel schieten? Mieren zijn dieren. Laat me even nadenken; misschien zou ik best op geweren schieten. Ik heb altijd van westerns gehouden, vooral van die scènes in westerns waar de ene revolverheld de andere zijn revolver uit de hand wegschiet. Niemand sterft, maar er is een spel gespeeld en een van beiden heeft gewonnen. Het mooie is ook hoe ze eerst met hun voetstappen de grond meten, en dat je weet dat ze zich aan de regels kunnen onttrekken en de andere in de rug schieten. Dat gebeurt. Ik denk dat het nu de regel is. Als ik nog kan denken, in deze sterke tijd, die zich zo wellustig aan me opdringt, bijna alsof hij wil zeggen dat ik niet besta, geen voetnoot ben in de geschiedenis, maar een atoom tussen massa’s andere atomen.

De tijd bestaat niet, maar telt toch al onze stappen, naar elkaar toe en van elkaar weg – en alle andere denkbare stappen die we zetten, en zelfs datgene wat sommigen misstappen noemen. Er is geen maat, maar alles wordt gemeten. Elk lied is wiskunde, ook al voel je alleen je hart kloppen. Maar je hart klopt matig. Ook al is het een verraderlijk hart, of een trouw hart, of een laf hart, het klopt matig. In een huis of in een schip op de donkere oceaan. Je hart klopt op het ritme van je verlangen. Het verlangen van je ziel. Vergis je niet! De menselijke driften maken een mens driftig en dom. Maar je verlangen wijst je de weg naar de sirene die je niet kent en niet wil kennen maar wil ontsluieren. Je verlangen is een raadsel op zoek naar een raadsel. In haar mysteries wil het worden ingewijd – en daarna vallen licht en duisternis in je leven samen en misschien kan de tijd dan gewoon zijn zin doen. Alsof hij het voor het zeggen heeft, zonder taal, zonder teken.

tijd, kindertijd, western, paradijs, klok, dagen, uren, verlangen, driften, freud, psychoanalyse, dood, leven, genot, lust,

Finis Gloriae Mundi, Valdes Leal