31-07-09

WOORDEN EN WEGEN

Voor Blue.
 

In het begin waren je woorden van donkere klei

Later witte kiezelstenen recht uit de Maas in de mond.

Je was klein nog en twijfelde aan de wonden niet

Vanwege alles wat je heilig noemde, je pijn en verdriet.

Diep in het bos hoorde je de koekoek roepen

En speurde je naar het schuwe, geheimzinnige ree.

In de winter viel de stilte in teerbeminde sneeuw. -

Meibloesem, Tarzans lianen, nieuw geloof ontstond.

Je woorden noemden het weerlicht, de bliksem

En als je in de spiegel keek, keken anderen mee.

Niet langer alleen met onweerswoorden, gedeelde

Pracht en waanzin, angst - tezamen overweldigd.

In die dagen volgden je getrouwen je als was je

Bahamontes vloekend de groen bevlekte heuvels op.

Gingen je voor, drankwinkels binnen, in vertrouwen

Wachtend op je woorden: whisky, gin fizz, whisky.

Nu ben je ouder, twijfelt, en trager dan een koning.

De weg omhoog is die naar beneden, dezelfde.

Waarom naar geluksklaver gezocht, naar een woning nog

En het ultieme lied in deze schaduwrijke dagen?

28-07-09

SCHERVEN


oorlog2


Je leven bestaat uit een bepaalde hoeveelheid scherven. Elke dag komen er wat bij, scherven; na een zekere tijd probeer je ze niet eens meer aan elkaar te lijmen. Omdat de scherven meer betekenen dan het geheel dat ze eventueel zouden kunnen vormen. Het is niet alleen je leven. De hele wereld is verbrokkeld, verbrijzeld, in stukjes uiteengevallen. Is het onlangs gebeurd, of is het altijd zo geweest? Dat weet je niet. De evolutieleer zegt dat er een bepaald systeem in ons systeem zit, dat we niet echt scherven zijn, maar schakels, onderdelen van een groter geheel dat voortdurend in beweging is, en waarvan elk onderdeel in zekere zin ‘strijd’ levert met alle andere onderdelen. Dat was een gedachte die Heraclitus een paar duizend jaar geleden al kende: de oorlog als oorsprong. De oorlog als strijd bekeken, niet als berekende en berekenende strategie.

Maar met scherven is het anders gesteld. Er kan een oorlog hebben gewoed, en dan heb je ongetwijfeld veel kleine stukjes, het resultaat van schermutselingen, van geweld, van onduidelijke woede en vernietingsverlangen. Wat in zulk geval overblijft zijn dode dieren, mensen, vernielde woningen en velden die voor vele jaren onvruchtbaar zijn. De liefde brengt de vijanden weer bijeen, schept nieuw leven, herstelt sommige wonden. Maar de liefde lijmt de scherven niet aan elkaar. Scherven zijn er voor altijd. Je leest bijvoorbeeld een boek van Joseph Roth, ‘De Radetzkymars’ of ‘De biecht van een moordenaar’. En wat je leest zijn scherven van een verleden, van een opvoeding, van een voorbijgestreefde cultuur, een cultuur die verbrijzeld is door de menselijke tijd, de mode, de nieuwe gewoontes en vooral de verlangens die hetzelfde zijn als altijd maar een nieuwe gedaante hebben aangenomen. Je kent de metamorfosen, die van de oude Grieken, die van Kafka, die van de hedendaagse kunst. ‘Last Tango In Paris’ is een geschiedenis van metamorfosen, de werken van Gerhard Richter, van Bob Dylan, van Cat Power. Cat Powers ‘I Can’t Get No Satisfaction’ is een perfecte metamorfose. Het is een scherf van de zeer bekende song van the Rolling Stones. Op dezelfde manier vinden sommige dichters scherfwoorden bij Hölderlin, Celan, Heidegger, Sofokles, Rimbaud en andere voorlopers. Scherven waarmee je je aders kunt opensnijden en bloeden, gewoon op een grasveld, of als een Romein in een bad, zodat het geen pijn doet. Is er iets mooiers dan een plas bloedrood bloed op een grasveld?

De scherven zijn vooral levensscherven, die ons aanzetten om naar elkaar toe te gaan, en indien ze niet te lijmen vallen, wat kennelijk niet mogelijk is, toch te zien of we niet een beetje in elkaar passen. Dat we scherven zijn maakt dat we elkaar gaan verkennen en erkennen. Dat we inzien, we zijn anders, maar ergens is er een mogelijkheid om in elkaar te passen, alleen zijn we zo erg door elkaar geschud, dat het moeilijk is geworden om te zien waar de breuklijnen zijn, en waar de natuurlijke grenzen (en natuurlijke grenzen zijn geen grenzen). Overigens heb ik sinds mijn zestiende jaar nooit in grenzen geloofd, wellicht eerder al, maar daarvan ben ik niet zeker van – ik ging ervan uit dat de wereld een geheel was, en later dacht ik zelfs dat er een gefundeerde orde was voor het hele universum, maar dat zal een te utopisch verlangen zijn geweest. Voorlopig hoor ik geen gefluister uit de kosmos.

Als we dood zijn, zeggen de mensen, groeit er gras op onze buik. En in dat opzicht geloof ik de mensen. Het is een mooie ecologische uitspraak, ervan uitgaande dat je lichaam niet geheel vergiftigd is door chemische stoffen. Op elke buik groeit wat gras, maar net zo goed zullen familieleden wat scherven komen brengen, of ze nu gelovig zijn in dit of dat of in helemaal niets. Op je graf komt altijd een scherf, of meerdere scherven. Dat is toch mooi?

Neem nu een film, de allermooiste die je kent, ‘La Notte’, of ‘Lost In Translation’ of ‘La maman et la putain’, of ‘Paths Of Glory’ – het zijn stuk voor stuk combinaties van scherven. Ik heb het – tussen haakjes – altijd vreemd gevonden dat meestal vrouwen de films in stukjes knippen en weer aan elkaar plakken (met de rotzooi eruit), de vrouwen die bewezen hebben dat zij het sterkste zijn, in de ‘menselijke’ struggle for life – in dit avontuur waarvan wij de afloop niet kennen. De vrouwen bouwen de wereld op die wij nu nog niet kennen. Misschien komen zij van een ander sterrenstelsel, of behoren zij ertoe, krijgen zij van daaruit hun opdracht, om ons te redden, om echte mensen van ons te maken – want mannen kunnen dat niet. Mannen kunnen veel, maar wat ze niet kunnen is de wereld redden en de mensen laten overleven. Zij hebben er geen idee van wat de natuur is, en hoe het met de maan en sterren zit. Zij kunnen geen films knippen, tenzij het films zouden zijn die pijn doen aan de ogen. Vrouwen kunnen dat. Vrouwen hebben een idee van het scherfzijn van hun mannen, van hun kinderen en van zichzelf.

Mensen zijn gek op scherven, scherven geschiedenis, scherven van borden tijdens een huwelijksritueel, scherven van een kapotgeslagen 78-toerenplaat, scherven van het glas in de voorruit van een snelle wagen. Mensen erven zulke verlangens, transformeren ze, maken er iets nieuws mee, in sommige gevallen verwerven ze dank zij scherven weelde of aanzien, maar allen sterven ze. Dat is het uiteindelijke scherfzijn: de dood, die niemand kent en elkeen met elkaar deelt, zonder het te weten. Een scherf, een splinter in je ziel. En dan sterf je, en dan vallen al je scherven in scherven uiteen.


Foto: Martin Pulaski, Sporen

27-07-09

SHAKEY SAYS


berlin after the rain


Dedicated to Jeffrey Lee Pierce & Neil Young.


Shakey waits for the spirit to come out

Shakey waits for the spirit to come out

Mean old spirit will blow just like the wind

Shakey waits for the night to turn black

Shakey waits for the night to turn black

And head for the highway  to howl along

Come on let’s go where no one ever went

Come on let’s go where no one ever went

let me touch your dark soul with my bare hands

Shakey says, if I can’t find you darling

Shakey says, if I can’t find you darling

My tears will flow like blood, yes they will.




Foto: Martin Pulaski, Berlijn, Prenzlauer Berg

15-07-09

A LA RECHERCHE DE SOPHIE CALLE

katja stonewood,paleis voor schone kunsten,biografie,verhalen,originaliteit,authenticite,zomer,brussel,14 juli,autobiografie,sophie calle,verwondering,bewondering,parijs,new york,kunst,schrijven

Sophie Calle houdt van verhalen. Haar hele leven en haar kunstwerk, een echt werk, is een doorlopend verhaal. Elk detail van haar werk is een verhaal. Val haar niet lastig als je geen verhaal kent. Zij richtte bovenop de Eiffeltoren een slaapkamer in en iedereen die een verhaal van minstens vijf minuten in zijn of haar lijf had dat enigszins boeiend was, mocht net zo lang bij haar blijven. Als het vreselijk boeiend was mocht de uitverkorene zelfs zeven minuten blijven. Iemand die niets had te vertellen en alleen maar een nieuwsgierig kijkje wilde nemen mocht niet bij haar binnen in haar Eiffeltorenslaapkamer.


In New York liep ik haar net niet tegen het lijf, maar het had gekund, ik was op zoek naar een bed, en zij had een telefooncel (en een bed, ze had veel bedden, denk ik). 

Sophie Calle maakt 'gebruik' van een biechtstoel. Tot mijn dertiende was ik gelovig, katholiek, ging ik te  biechten en ontving ik uw bloed en uw lichaam in een stukje heel erg wit brood.

Nadien zat ik met mijn vriendjes landsschapsverdeling te spelen. Wij  dertienjarigen hadden om een of andere reden allemaal gevaarlijke messen op zak. Je moest op het kerkhof achter de kerk een stuk grond zien te bemachtigen in een vierkant van ongeveer twintig vierkante centimeter (ik ben geen goede landmeter).

Katja Stonewood heeft plaats genomen in de biechtstoel van Sophie Calle en nadien, buiten in het zonovergoten Warandepark, heeft ze gedaan alsof ze mij haar zonden opbiechtte, maar niet echt. Het was alsof. Van Sophie Calle's wereld kun je je afvragen of hij eveneens alsof is.

Sophie Calle is geobsedeerd door de dood, door kerkhoven, door begrafenisrituelen. Na de dood van haar moeder bracht ze sommige van haar juwelen en een foto (van haar moeder) naar de Noordpool. Sophie's moeder was er nooit naartoe kunnen gaan, maar nu zorgde de dochter ervoor dat dierbare bijna-relikwieën daar ceremonieel werden weggeborgen, als in een hokje op een moderne begrafenisplaats, maar dan wel helemaal tegenovergesteld aan dat soort instituties. Gehoopt wordt dat de kostbare diamant nooit wordt gevonden. Meteen werd ook duidelijk hoe weinig nog overblijft van die Noordpool. Hoe weinig nog overblijft van de toekomst van de aarde (of van mensen zoals Sophie Calle en jij en ik).

Ik heb Sophie Calle altijd een aantrekkelijke, mysterieuze vrouw gevonden. Ze mag honderd, tweehonderd worden, of ouder... 

Ik was eens in New York met vier vriendinnen, en daar hebben we met zijn vijven - voor het eerst vol verbazing en verwondering - staan kijken naar een agenda, naar foto’s in hotelkamers, naar spionage, naar ongehoorde dingen die een zekere Sophie Calle deed. Zo schandalig dat ik mij er niet meer kon van loskoppelen, als je dat zo mag noemen als het over psychische en estethische processen gaat.

Sophie Calle heeft me meer doen lachen dan om het even wie (met uitzondering van Jorge Luis Borges en the Marx Brothers).

Sophie Calle is een fictief personage van Paul Auster.

Later vraagt ze aan Auster om een echt personage te mogen worden en opdrachten uit te voeren. Auster schrikt terug voor de verstrekkende gevolgen van die vraag. Hij draagt haar niets op. Maar zou zij van New York een aangenamere stad kunnen maken? Sophie doet het. Je kunt het lezen in het ‘Gotham Handbook’.

De dochter van Paul Auster heet Sophie, maakt platen en speelt in (zijn) films.

Een van Sophie Calle’s mooiste verhalen vind ik haar relaas over haar treinreis van Moskou naar Vladivostok, met een zekere Anatoli. Acht koffers, waarvan zes met voedingswaren en vodka gevuld. Anatoli noemde haar, dank zij een mistverstand, Saphir.

Ik houd van Sophie Calle om deze en andere, toevallige redenen. Ik zou graag hebben dat zij me zou zeggen wat ik moet doen. Dat zij mijn meesteres zou worden, in zekere zin. Maar iemand die even fijngevoelig is als zij, mag ook mijn meesteres zijn. Ik kan niet tegen pijn en ik wil door niemand in de steek worden gelaten. Bovendien wil ik mezelf blijven en iedereen die ik liefheb blijven liefhebben.

sophie-calle
 
Afbeeldingen:
Katja Stonewood in de biechtstoel van Sophie Calle (foto: Martin Pulaski)
Sophie Calle, catalogus Centre Pompidou, M'as tu vue. (foto copyright Sophie Calle).

11-07-09

UIT HET DAGBOEK VAN EEN BENEVELDE NARCIST

De zomer is voorbij. Er breekt een tijd aan die als een boor je leven binnendringt, die je dagen in een stalen omhulsel dwingt. De wurggreep van de ochtend, de relatieve bevrijding die de avond brengt, en opnieuw, en opnieuw. Het boren neemt toe in snelheid, er verschijnen gaten in een cirkel op je lichaam, in het centrum schijnt alles hetzelfde te blijven. Het centrum is overal en nergens, is alles en niets.

Alice leunt door het raam, bijna tuimelt ze naar beneden, maar gelukkig niet, en roept je toe dat alles nog goed gekomen is. Alles, vraag je. Je weet wel, zegt ze. Oh, ja, met de cactus, zeg je, gelukkig maar.

Geluk is het woord, en liefde. Twee gloeiende punten op de vliegensvlug draaiende cirkel van onverstaanbare uitspraken.

Je bent een narcist, zeg je luidop tegen jezelf. Alsof je met een ander bent, of alsof je spiegelbeeld tot leven is gekomen. Je merkt dat je steeds vaker met jezelf converseert. Is het zoals de rasta’s met hun I and I? Misschien, maar misschien ook niet. Je hebt geen affiniteit met religie. Zelfs de poëzie is nu in nevelen gehuld. Gelukkig weet je nog dat je niet moet vooruit zien te komen in het leven. Stilstaan is de boodschap. Bijna alsof je er niet bent. De tijd draait geen kringetjes. De tijd is een punt. Nu. En dan weer een punt. Altijd anders, altijd hetzelfde.

Je bent moe en lusteloos. Je zegt dat reizen je goed zal doen. Naar de Provence, naar Umbrië, naar Sherwood Forest. So long Marianne…  Ja, Alice, reizen zal je goed doen. De tijd zal vanzelf wel bijdraaien of wegwaaien naar een ander gewest. De woestijn wordt een regenwoud en het regenwoud een woestijn. Saracenen hakken het hoofd af van de eerste bisschop van Perugia. Maar enkele ogenblikken later, nadat het bloedend over de straatstenen rolde, staat het weer stevig op zijn romp. Waar zijn die vervloekte Saracenen gebleven? Koud in hun dennenhouten kisten.

Alice beweert dat de wereld toebehoort aan de zachtmoedigen. Een narcist is niet zachtmoedig. Hij wil heersen, over zichzelf, de woorden, de wereld. Zijn geliefden moeten voor hem knielen, anders grijpt hij in, schudt hij het geweld dat sluimert in zijn ziel weer wakker en hakt er op los. Maar een narcist heeft ook lief, zegt Alice. En vooral heeft hij honger en dorst zoals alle mensen en dieren. Een narcist heeft verdriet en kwijnt uiteindelijk weg van eenzaamheid. Want geen mens hoort zijn stem, zijn zuchten.

De zomer is voorbij, tijd voor de boogaloo, de funky chicken. “Boven ons een hemel van staal”. Herinner je je nog dat boek dat N. je schonk, Alice? Daar stond het allemaal al in. De danspassen, recepten voor cocktails, de gepaste klederdracht, welke schoenen, welke muziek. Zelfs de erupties van de meest nabije vulkaan stonden er in.

Sluit Alice de ramen? Je kijkt niet meer om, dat is gevaarlijk. Dat zegt iedereen. Je mag nooit omkijken, alleen links en rechts. Daar loert het gevaar. Maar eens om de hoek kijk je toch om, en loopt dan door, in de richting van lichten, altijd maar door, al beneveld door wat je verwacht van de immer verlichte nacht.

 narcissus

Narcissus, Michelangelo Caravaggio, 1598

10-07-09

WAT BETEKENT HET OM HEDEN REVOLUTIONAIR TE ZIJN? SLAVOJ ZIZEK


Slavoj Žižek - What does it mean to be a revolutionary today?



Even de tijd voor nemen.
"A false clock ticks out my time.' 

07-07-09

BARROCCO

 

Ik  wil die donkere wolken boven je hoofd niet

En evenmin boven het mijne.

Een steelse blik, een koude blues, schuld en boete

Als je de avond vat in een openbloeiende bloem,

Een borst vol seks en wonder, een schouder


Om tegenop te dromen en te vloeken.

Ik wil dat zachte gerinkel niet aan mijn hoofd

En evenmin aan het zachte jouwe:

Een eenzaam gepiep als van een oude herenfiets,

Krakende gewrichten, domme woorden, onzeker gehijg

En plotseling een kil briesje.

Wil ik iets? Alsof instrumenten wild uiteenspatten

In waanzinstreken. Filmbeelden branden,

Zalen op stelten. Gekrijs van raven, mindere vogels.

Vuur in de vlaktes en in je ogen.

Vuur in je ziel die niet bestaat en wel bestaat.

Ik hoor je schaduw die nooit heeft gelogen.

Een dwarsboom die zich Hercules noemt

Maar tegelijk romantisch door ons heenkijkt

Op zoek naar zachte aders en daders.

Alsof je een ziek meisje bent en geen sterke vrouw.

Ik zie je komen, een schim vol lichte tonen,

En je voetstappen ritme van een nieuwe wereld

Waar kinderen leeuwen worden, zacht van aard

En ongeduldig vanwege onze domme wetten.

Een nieuwe wereld waar het heel kleine heerst.

Het beheerst geschreeuw van saxofonen.



***

(
"I was just sort of mythologically in love, if you know what I mean, without having evidence in fact or in deed...But I was as close as anybody could be to the real thing" Michael Brown, The Left Banke).

 

(Achtergrond, Paroah Sanders' 'Thembi' en 'There's Gonna Be A Storm' van The Left Banke.)

***

caravaggion


04-07-09

ZERO DE CONDUITE: LOVE IS THE ANSWER

 antwerpen,radio centraal,zero de conduite,liefde,love

Julee Cruise

Het is zaterdag 4 juli, hopelijk het begin van een lange hete zomer, met af en toe een dag om af te koelen en te slapen. Vanavond tussen zes en acht kun je afstemmen op zéro de conduite, mijn maandelijks programma op radio centraal, 106.7 FM. Je kunt het on line beluisteren via de website van de radio. Het thema is deze keer de liefde, het moeilijkste thema, omdat bijna alle liederen die ik ken rechtstreeks of onrechtstreeks over de liefde gaan. Mooie liedjes duren niet lang, zegt de volksmond. Wat ik betwijfel, denk maar aan Bob Dylan’s ‘Sad Eyed Lady Of the Lowlands’.

Veel meer wil en kan ik er nu niet over kwijt. Ik ben uitgeput van teveel slapeloze nachten.  Dat is de prijs die je moet betalen voor zwoele nachten. Het zou wel eens kunnen dat ik straks in de studio in slaap val.

Zoals altijd is de playlist hieronder maar een schets. Zéro de conduite is pas definitief als het afgelopen is. Toch wordt de lijst als een leidraad gehanteerd, er zit een emotionele, stylistische en logische lijn in: daar wordt niet van afgeweken. Nog een mooie dag en veel luistergenot.


Mysteries Of Love – Floating Into The Night – Julee Cruise
We Love You – 45 – The Rolling Stones
The Word – Rubber Soul – The Beatles
Sunny Goodge Street – Fairytales – Donovan
Je t’aime – The Vogue Years – Françoise Hardy
Is This What I Get For Loving You – Honey And Wine: Another Gerry Goffin And Carole King Song Collection – Marianne Faithfull
I Happen To Love You - Honey And Wine: Another Gerry Goffin And Carole King Song Collection – The Myddle Class
Never My Love – The Association Greatest Hits – The Association
Love Is All Around – Hit Single Anthology – The Troggs
So Goes Love - Honey And Wine: Another Gerry Goffin And Carole King Song Collection – The Turtles
Love Is Strange – The Everly Brothers On Warner Bros – The Everly Brothers
Lovin’ You – Hums of The Lovin’ Spoonful – The Lovin’ Spoonful
Love Minus Zero / No Limit – Bringing It All Back Home – Bob Dylan
My Wild Love – Waiting For The Sun (40th Anniversary Mixes) – The Doors
Love’s Made A Fool Of You – Chartbusters USA, Vol. 2 – The Bobby Fuller Four
Love Hurts – The Big O: The Original Singles Collection – Roy Orbison
A Love Like Yours (Don’t Come Knocking Every Day) – River Deep Mountain High – Ike & Tina Turner
That’s How Strong My Love Is – The Complete Goldwax Singles, Vol 1 1962-1966 – O.V. Wright
That’s The Way Love Turned Out For Me – Take Me To The River: A Southern Soul Story – James Carr
Need Your Love So Bad – Fever – Little Willie John
Win Your Love For Me – The Man And His Music – Sam Cooke
It’s Wonderful To Be In Love - The Complete Goldwax Singles, Vol 1 1962-1966 – The Ovations
Love Is Here And Now You’re Gone – The Supremes Anthology – Diana Ross & The Supremes
I Never Loved A Man (The Way I Love You) – I Never Loved A Man – Aretha Franklin
Love Train – Back Stabbers – The O’Jays
Love The One You’re With – Stephen Stills – Stephen Stills
Love Is The Answer – The Clang Of The Yankee Reaper – Van Dyke Parks
Love To Love You Baby – Endless Summer – Donna Summer
Could It Be I’m Falling In Love – Atlantic Rhythm And Blues (1970-1974) – The Spinners
Love Is A Losing Game – Back To Black – Amy Winehouse
I Need Your Love In My Life – Make Do With What You Got – Solomon Burke
Why Does Love Got To Be So Sad – Layla & Other Assorted Love Songs – Derek & the Dominoes
I Love You – Lou Reed – Lou Reed
Come Here My Love – Veedon Fleece – Van Morrison
False Hearted Lover Blues – Dirt Farmer – Levon Helm
I Love No One But You – The Complete Columbia Stanley Brothers (1949-1952) – The Stanley Brothers
I Know You’re Married (But I Love You Still) -  The Talk Of The Town – Reno & Smiley
Give My Love To Rose – Kindred Spirits / Tribute To The Music Of Johnny Cash – Bruce Springsteen
Lover Lover Lover – New Skin For The Old Ceremony – Leonard Cohen
I Love You More Than Words Can Say – It’s Hard To Tell Who’s Going To Love You The Best – Karen Dalton
Love Like Laughter – Central Reservation – Beth Orton
Where is My Love – The Greatest – Cat Power
The One I Love – Document – R.E.M.
Lover – Short Stories – Lillium
You And I – Wilco (the album) – Wilco
Love Letter – No More Shall We Part – Nick Cave & the Bad Seeds
La chanson des vieux amants – Jacques Brel 67 – Jacques Brel
Black Hearted Love – A Woman A Man Walked By – PJ Harvey & John Parish