23-04-08

ACTEUR EN MASKERADE

 

north by northwest2

De acteur stelt zich niet bloot aan zijn publiek. Zelfs als hij naakt op het podium staat is hij niet bloot. De toeschouwer ziet zijn naaktheid als een omhulsel, een lichaamomvattend masker, want de acteur draagt inderdaad een masker. Het masker is zijn rol, het spel met de anderen is zijn maskerade. Ook de toeschouwers zijn gemaskerd, maar bij hen is het geen spel, maar zeer vaak bittere ernst. Niet dikwijls kan een toeschouwer met zware problemen die tijdens zelfs een bijna perfecte opvoering van King Lear vergeten. Hopelijk voor hem zijn er toch momenten waarop hij zich bijvoorbeeld met Cordelia identificeert, of met Gloucester, het maakt niet echt uit met wie, het is maar een hoop die ik heb. Gaan niet alle mensen gemaskerd door het leven? Soms denk ik, nee, niet alle mensen, er zijn uitzonderingen, laten we zeggen: gekken en moordenaars. Maar speelt de moordenaar niet de rol van moordenaar? En de gek de rol van gek? Een korte episode van ongemaskerd zijn stelt de moordenaar in staat echt mens te zijn. Maar de prijs voor die menselijkheid wil geen mens echt betalen. Hetzelfde geldt voor de waanzin. Wie wil waanzinnig worden om mens te kunnen zijn? En dan nog maar heel kort, want al snel worden moordenaar en waanzinnige in de patronen van de maskerade, van de berusting gedwongen. Geneesmiddelen en straf, artsen en rechters hebben die functie en opdracht. Je weet toch dat alles normaal moet verlopen. Sterke, jonge mannen, vol dromen en verlangens, gaan de oorlog in alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Maar beste polemologen, is oorlog wel een normale zaak? Zeg het me, want ik heb zo mijn twijfels. 

Na de voorstelling heeft de acteur zijn masker afgezet; hij heeft snel wat gemakkelijk zittende kleren aangetrokken, het spel is afgelopen. Als hij het café binnenstapt zie je dat hij nog wat nazindert, nog wat gloeit – de natrillingen van het genezende spel. Heel even zie je vanuit je ooghoek, terwijl je een slokje wijn neemt, de echte mens, zonder masker, op de grens van de gespeelde vervreemding en de echte, die waar wij in leven. Alles wat ik hier vertel is niet nieuw. Het thema van de vervreemding en de maskerade komt in duizenden boeken, films en toneelstukken voor. Een mooi voorbeeld is het personage Roger Thornhill (Cary Grant), in Hitchcocks ‘North By Norhtwest’. Het gaat om een doorsneeburger die verward wordt met een geheim agent, George Kaplan. Al van in het begin van het verhaal maakt alles wat Thornhill doet hem verdacht. Zijn gedrag maakt als het ware duidelijk dat hij George Kaplan is, terwijl dit toch niet het geval is. Deze man komt in een meta-maskerade terecht, waar niets is wat het lijkt, en het tegelijk toch is wat het is. Als je lang nadenkt over deze film stort je hele wereld in. Je weet niet meer wie je bent. Wat is je essentie, datgene wat je ziel wordt genoemd? Wat is je psyche? Ben je degene die je denkt dat je bent of ben je veeleer degene die door de anderen wordt bekeken en beoordeeld? Er zijn nog talloos veel andere voorbeelden van verhalen over maskerade en ontmaskering, over dubbelgangers en mensen zonder gezicht. Mag ik ‘Les yeux sans visage’ van Georges Franju aanbevelen? Of een biografie over Artur Rimbaud? Waarbij ik ervan uitga dat een biografie over Arthur Rimbaud niet echt over de dichter en avonturier gaat. Net zoals ‘Professione: Reporter’ van Antonioni niet echt over een reporter gaat. Veel lees- en kijkplezier!

Commentaren

Kaplan en George Kaplan bestaat niet eens!

Gepost door: Evy | 23-04-08

Reageren op dit commentaar

kaplan ii George Kaplan bestaat niet. Maar Thornhill wordt Kaplan. Waarom doet hij dat toch? Het verlangen naar zelfverlies, het verlangen om de andere te worden, of zich te verstrengelen, en uiteindelijk tot niets herleid te worden in een slotkus? Ik weet niet meer of de film eindigt met een kus, het zou me echter niet verbazen.

Maar nog niet zo lang geleden, lees ik, was er in onze buurt een Kaplan die zware misdaden pleegde en toch werd vrijgelaten. Toen werd hij betrapt op het stelen van een cd! In de gemeente Londerzeel werd Kaplan betrapt, niet voor het per opbod willen kopen van een kunstwerkje, maar voor inbraak in een of andere winkel of zaak. Waar is Kaplan nu? Ongetwijfeld hangt hij niet aan de neus van een versteende president.

Gepost door: martin | 23-04-08

Reageren op dit commentaar

kaplan iii Het verwonderde mij ook, hoe hij, alsof het vanzelfsprekend is, toch wel enkele keren spontaan doet alsof hij écht Kaplan is.
Ja, ik herinner me die schietpartij, het is juist, dat was in Londerzeel. Maar dat was een andere Kaplan hoor.
Ik probeer me het einde van die film en de eventuele kus voor de geest te halen maar zo vroeg op de ochtend lukt dat me niet.

Gepost door: Evy | 24-04-08

Reageren op dit commentaar

kaplan iv hij eindigt met een kus, in een trein dan nog wel.

Gepost door: Evy | 24-04-08

Reageren op dit commentaar

De commentaren zijn gesloten.