18-10-07

OPSOMMEN EN CITEREN

borges,kierkegaard,opsomming,citaat,pierre menard,mozart,don juan,citeren,labyrint,spiegelbeeld


Het plezier van het citeren en het opsommen vind je bij veel auteurs. Mij doen de opsommingen en citaten van Jorge Luis Borges soms schateren. Een mooi voorbeeld van een dergelijke opsomming is ‘Chinese Fauna’ in ‘Het boek van de denkbeeldige wezens’, dat als geheel al een opsomming is.

Bekend is het verhaal ‘Pierre Menard, schrijver van de Don Quichotte’, waarin Borges de werken van de ‘obscure’ schrijver Pierre Menard opsomt in een lijst van A tot S. Het belangrijkste werk van Pierre Menard, zo betoogt Borges, was de Don Quichotte, die woordelijk geheel hetzelfde is als de beroemde ridderroman van Cervantes. “De tekst van Cervantes en die van Menard zijn woordelijk gelijk, maar de tweede is bijna oneindig veel rijker. (Dubbelzinniger zullen zijn tegenstanders zeggen; maar dubbelzinnigheid is een vorm van rijkdom.).” De stijl van Menard verschilt wel van die van Cervantes: “De stijl van Menard die naar het archaïsche overhelt – tenslotte is hij vreemdeling – lijdt aan een lichte geaffecteerdheid. Zo is het niet met zijn voorganger, die vrijmoedig het gangbare Spaans van zijn tijdperk hanteert.” Dit vind ik buitengewoon grappig.


De inval van Borges was niet nieuw. Want wat lezen we in Kierkegaards ‘Of/of’? “De muziek heeft (…) een tijdsmoment in zich, maar verloopt toch niet in de tijd tenzij in oneigenlijke zin. Het historische element van de tijd kan ze niet uitdrukken.
De volmaakte eenheid van deze idee en de eraan beantwoordende vorm bezitten we in Mozarts Don Juan. Maar juist omdat de idee zo enorm abstract is, en ook het medium abstract is, is het niet waarschijnlijk dat Mozart ooit een concurrent zal krijgen. Mozart had het geluk dat hem een stof in handen viel die in zichzelf absoluut muzikaal is, en als een andere componist met Mozart zou willen wedijveren, zou er voor hem niets anders opzitten dan Don Juan nogmaals te componeren.” De tekst van Kierkegaard is natuurlijk niet grappig, maar uitermate ernstig.

Commentaren

Niet zeuren Sören Ergens doen we allemaal ons best. Ik zal ofwel (a) Sören Kierkegaard op dit stuk een paar keer lezen en er een grappige versie van zien te maken of (b) nogmaals Don Juan componeren, met beebop orchestratie en doorespekt met rock & roll. Of doe jij b) en ik a)?

Gepost door: marc tiefenthal | 19-10-07

Reageren op dit commentaar

Don Juan Het gaat erom Don Juan nogmaals te componeren alsof hij nog niet gecomponeerd is, en tot hetzelfde resultaat te komen als Mozart. De herhaling en tegelijk het volkomen andere. Borges heeft dat idee overgenomen. Dus helemaal niet iets als een hedendaagse versie van de opera, maar die opera zelf.

Gepost door: martin | 23-10-07

Reageren op dit commentaar

opsommingen en citaten plots kan je er niet meer over kijken. ze zijn er, op zo veel plaatsen.
ja, ernstig, ik frons.

Gepost door: Evy | 24-10-07

Reageren op dit commentaar

vertaling in de vertaling die ik hier heb staat 'tweeslachtig' en niet 'dubbelzinnig'.

Gepost door: Evy | 16-04-08

Reageren op dit commentaar

ambigu Ik bezit een oude editie, uit 1967. De bundel heet 'De Zahir', verschenen bij de Bezige Bij, in 1967. De vertaling is van A. Sillevis. Ik weet niet wat de beste vertaling is, omdat ik de Spaanse versie niet bezit. Misschien moet het wel 'ambiguïteit' zijn, dat is zeker een positief woord.

Gepost door: martin | 16-04-08

Reageren op dit commentaar

De Aleph Mijn bundel heet 'De Aleph' en is ook van de Bezige Bij maar van 2005 en vertaald door Barber van de Pol.
'Negatief' vind ik ze geen van allen, integendeel zelfs, denk ik.

Gepost door: Evy | 17-04-08

Reageren op dit commentaar

labyrint Barber van de Pol is alleszins bekender dan Sillevis. Het probleem met die oude edities van de bezige bij is dat ze toen Borges' verhalen dooreengegooid hebben, verhalen uit El Aleph en uit Ficciones, staan zowel in De Zahir als in De Aleph, als je me nog kunt volgen. Of ben ik te ambigu? In plaats van gewoon die twee bundels elk als een geheel te vertalen. Mijn Borges-verzameling is een echt labyrint.

Gepost door: martin | 17-04-08

Reageren op dit commentaar

.. ik begon in een geleend boek en ja, ze hebben de verhalen dooreen gegooid, de volgorde is helemaal verschillend met als gevolg dat ik 'De Aleph' en enkele andere nu waarschijnlijk twee keer zal lezen maar dat kan geen kwaad. Ik kan ze ook niet lezen, natuurlijk.

Gepost door: Evy | 17-04-08

Reageren op dit commentaar

De commentaren zijn gesloten.