23-05-07

TESTIKEL EN HOOFD


Word ik een etymoloog? Ik heb ‘testikel’ altijd een vreemd woord gevonden. Waarom weet ik niet meteen heel goed. Waarschijnlijk door de etymologisch niet correcte associatie met het Franse ‘teste’ of ‘tête’. Wat is het verband tussen testikel en hoofd, vraag ik me dan af. De vorm misschien? Een testikel 'rust' dan weer in een balzak, wat naar de populaire Franse schrijver Balzac zou kunnen verwijzen, maar het niet doet. Hoe het ook zij, logisch denken is niet mijn sterkste kant. Toen ik logica studeerde, in de jaren zeventig van de vorige eeuw, leed onze professor aan een zware depressie, vandaar. Opdat zijn broek niet zou afzakken gebruikte hij in plaats van een broeksriem een stuk touw.

Bij de oude Franse vorm van ‘tête’, ‘teste’ dus, denk ik haast altijd onwillekeurig aan het zeer cerebrale hoofdpersonage uit een aantal boeken van Paul Valéry (La Soirée avec Monsieur Teste, 1896; Lettre de Madame Émilie Teste, 1924; en Extraits du log-book de M. Teste, 1926). Hoofdpersonage, grappig toch, hoe het ene naar het andere leidt. Roland Barthes heeft niet voor niets het plezier van de tekst ontdekt. Teksten zijn nu eenmaal plezierig, of liever, je beleeft er plezier aan als je ze leest, of als je ermee speelt, zoals ik nu doe met die ‘testikels’. Maar terwijl Monsieur Teste over een hoofd beschikt dat bijna zuivere geest is, is het plezier van de tekst alleen maar mogelijk door de lichamelijkheid. Voor dat soort plezier is het noodzakelijk dat lichaam en geest één zijn. Er moet heel duidelijk een punt gezet worden achter die eeuwenoude dichotomie tussen lichaam en geest; er moet komaf worden gemaakt met het beeld van ‘the ghost in the machine’. 

In een tekst op internet – ik kan hem niet meer achterhalen – las ik dat er een verband bestaat tussen testis / testikel en het woord testament, op basis van het Latijnse testis ‘getuige’.
“We moeten ons verplaatsen”, lees ik, “in de uitgesproken macho-maatschappij die de oude Grieks-Romeinse wereld was. Iemand zonder testes, een castraat of eunuch dus, was geen man en kon dus ook geen rechtsgeldig getuigenis afleggen.” De Amerikanen leggen bij de eedaflegging hun hand op de bijbel, de Grieken en Romeinen grepen daarbij naar hun balzak. Als er nooit een bijbel zou geschreven zijn, zouden die Amerikanen echt wel een gek figuur slaan, in al die rechtbankspektakels waarmee ze onze Westerse beschaving overspoelen.

Ik wil graag nog eens terugkomen op de x. Er is al veel over geschreven, onder andere in de commentaren bij een stukje van mij over ‘seks’ en ‘sex’. Van Edgar Allan Poe, lazen we, is er het verhaal ‘X-ing a Paragrab.’ Destijds, in het pre-computertijdperk, werden teksten (of texten) doorgehaald met een x. Ik heb nog talloze kladversies van gedichten liggen, die krioelen van de x-en. Nee, tip-exx bestond toen ook nog niet. En je kunt de X – liefst de hoofdletter, dat gaat sneller en is duidelijker - tevens als kruis gebruiken om op je kalender de dagen te doorkruisen. Zo lees ik in ‘A Wild Sheep Chase’ van Haruki Murakami het volgende:
So it went: I passed through the month the way people X out days on a calendar, one after the other.”Zelf kruis ik dagen nooit uit met een X of met wat dan ook. Mijn kalenders zijn te mooi en ik vind het bovendien erg als er weer een dag voorbij is. Vandaag moet eigenlijk nog beginnen en is in zekere zin alweer voorbij.


Afbeelding: Paul Valéry.

Commentaren

Scrotum Een testikel is een balzak zegt u -

Hier moet ik effe iets over zeggen
De testikels zijn het belangrijkste deel van het mannelijke voortplantings apparaat. Een paar ovale klieren die uitgestelde in het scrotum hangen.
Het scrotumof de balzak is een huidzak die uit enkele lagen bestaat. De zak is in twee compartimenten verdeeld waarvan elk een testikel bevat.

Gepost door: Max | 23-05-07

Reageren op dit commentaar

scrotum II Je hebt warempel gelijk!

Gepost door: martin | 23-05-07

Reageren op dit commentaar

scrotum III Dat krijg je met die woordspelletjes. Ik zal mijn tekst moeten aanpassen. Deze commentaren zullen blijven staan als bewijs van mijn kromme redenering (die nu bijna weg is). De aanpassing heeft even geduurd, omdat ik eerst naar de kapper moest.

Gepost door: martin | 23-05-07

Reageren op dit commentaar

testa Teste est issu du latin classique testa. À l'époque classique, ce mot avait le sens de « coquille », « carapace (de tortue) », d'où les significations de « récipient en argile cuite ou en terre de potier », « tuile », « tesson de tuile ou de poterie ». C'est en bas latin que, par plaisanterie, testa a pris le sens de « crâne » et de « boîte crânienne, tête ».

Gepost door: marijke | 23-05-07

Reageren op dit commentaar

etymologie van testikel *tre, *tri indo-europees (drie)
- treis grieks
- - triptiek +ptussein=vouwen
- tres latijn (drie)
- - triplex + plicare=vouwen latijn (drievoudig)
- - trivium + via=weg (drie wegen, driesprong, het straatpubliek)
- - - triviaal (op driesprong bleef men staan zwetsen)
- - tri + sti=stare=staan (een derde (er bij staande), een getuige)
- - - terstis latijn (getuige)
- - - - testis latijn (getuige)
- - - - - testari latijn (getuigen)
- - - - - - testamentum
- - - - - - - testament
- - - - - testimonium latijn (getuigenis, bewijs)
- - - - - - testimonium 1692 nederlands
- - - - - testis latijn, in de volksmond (zaadbal, getuige van
de mannelijkheid)
- - - - - - testiculum verkleinwoord
- - - - - - - testikel

(ingekort en dus onvollediger: ook in Van Dale's etymologisch woordenboek)

Zoals uit bovenstaande woordafleidkundige reeks blijkt, kruis ik nog zelden iets weg.
Zeker geen dagen.
Je zou het misschien wel gewenst hebben... want wie zit er nu eigenlijk te wachten op deze uitleg? Enfin. Ik had nog graag iets over een touw en een broeksriem geschreven, maar dat zou te ver leiden (lijden). Het is daarenboven te laat daarvoor!
Wat betreft die zomer van 1967 - ik kijk nu reeds uit naar wat je er (hopelijk veel) over zal schrijven!

Gepost door: sodade | 24-05-07

Reageren op dit commentaar

volledig Sodade, je streeft echt wel volledigheid na. Bedankt voor de aanvulling. En voor al de rest.

Marijke, ook bedankt voor 'teste'.

Gepost door: martin | 24-05-07

Reageren op dit commentaar

You're welcome! Volledheid nastreven... voor andere mensen wordt dat: perfectie nastreven... dat leidt tot frustratie, onhebbelijk zijn (niet altijd mag ik hopen)... dat leidt tot somberheid. Ik moet dringend wat minder ernstig worden. Misschien lukt dat met wat 'zomer van 1967'-verhalen. Of als ik niet midden in de nacht nog iets meen te moeten schrijven... alsof dat verschil maakt met de dag ;-)

Gepost door: sodade | 24-05-07

Reageren op dit commentaar

De commentaren zijn gesloten.