17-02-07

MIJN ONVERDRAAGZAAMHEID

amour fou,opstand,kant,andre breton,verward,verontwaardiging,verdraagzaamheid,spektakel,onverdraagzaamheid,apocalyps,themroc,huizinga,potemkin

Een tijdje geleden viel ik de komediantenmaatschappij aan, waar wij met zijn allen deel van uitmaken. Individuen als Johan Huizinga (van Homo Ludens) en André Breton (van L’amour fou) zijn niet meer mogelijk, denk ik. Authentieke mensen, die volledig autonoom denken en handelen. Iedereen gedraagt zich min of meer volgens dezelfde regels en stilzwijgende afspraken. Alleen misdadigers wijken daar nog van af - of bevestigen ze net door ze te ontkennen, door ze te overtreden. Iedereen handelt alsof hij/zij de wereld aangenaam vindt en niet ziet wat voor een schandaal het bestaan in werkelijkheid is. Alsof het doodgewoon is dat de armen razendsnel armer worden, de ellendigen ellendiger, en dat de minderheid die bezit zich zeer ellendig voelt (zonder het te uiten, tenzij tegen de psychiater). Alsof het vanzelfsprekend is dat niets nog iets betekent. 


Ging ik te ver met mijn tirade? Ik weet het niet. Ik was in de war. Vandaag ben ik nog meer in de war. Ik heb zo van die dagen. Niets schijnt dan nog steek te houden. Supermarkten, televisietoestellen, hondenhokken, sterrenstelsels. Wat maakt onze samenleving kapot? Moeilijk te zeggen. In de eerste plaats onze verdraagzaamheid, denk ik. Ik heb het nu niet over het omgaan met mensen uit andere landen, over onze houding tegenover onze broeders en zusters, onze gelijken. Ik heb het over de verdraagzaamheid ten aanzien van alles wat ik hierboven al heb genoemd. Wij zwijgen en doen wat van ons wordt verwacht. Uit ons midden staat geen Themroc op, of, zoals in de Pantserkruiser Potemkin, een matroos die weigert nog langer rot vlees te eten.
Is het de teleologie die onze wereld vernietigt? Het kantiaanse doelgerichte denken? Where will it end? De managersmaatschappij? Ik manage jou als jij mij managet. Come on baby, scratch my back!

We lijden aan het onvermogen om werkelijk kritisch te leven, onszelf telkens opnieuw uit te vinden, we zijn slaven van onze gewoonten, van onze dagelijkse routines. Wij zij arrogant in onze zelfgenoegzaamheid. Wij zijn niet brutaal als we brutaal zouden moeten zijn en verbannen de waanzin van de liefde uit ons bestaan. Lef is een lelijk woord, maar ik vind geen ander. Of toch wel… Opstandigheid, rebellie, gelukzalige ontevredenheid, verontwaardiging, woede, razernij, tederheid, ziedend verlangen, niets ontziende liefde, alles ontziend egoïsme, openheid… Zijn die begrippen geen sporen die in de juiste richting wijzen? Die ons opnieuw wortel kunnen laten schieten in een vruchtbare afgrond? Ja, afgrond, want ik huiver van de grond, die met bloed doordrenkt is. Ik ben in de war vandaag. Hoe kunnen wij de wereld zuiveren van al dat bloed? Hoe kunnen wij de eeuwige vrede vinden? Hoe kunnen wij de laatste oorlog luidkeels een halt toeroepen? Hoe? Ik ben in de war vandaag en zeer onverdraagzaam. Hoe kan ik anders zijn?

Commentaren

kriebels van de revolutie 't is geen themroc, maar toch warm aan te bevelen: "Ludo Mich & The Joyous Cosmology @ cinema nova"
http://www.nova-cinema.org/main.php?page=prog/94/ludomich.nl.htm
en meer op www.joyco.tk
(sorry voor deze schaamteloze zelfpromotie)

Gepost door: slö | 18-02-07

Reageren op dit commentaar

.. veel minder? maar ik vind 'minder' toch een lelijk woord.
ik vond dat je tirade nogal meeviel, ze was heel plots gedaan.
of toch niet, ze herbegon? anders?

Gepost door: Evy | 18-02-07

Reageren op dit commentaar

.. veel minder? maar ik vind 'minder' toch een lelijk woord.
ik vond dat je tirade nogal meeviel, ze was heel plots gedaan.
of toch niet, ze herbegon? anders?

Gepost door: Evy | 18-02-07

Reageren op dit commentaar

Breton schreef in de jaren twintig van vorige eeuw in zijn manifest van het surrealisme dat de meest surreëele daad die iemand kon stellen was met een vuurwapen ergens een openbare plaats binnentreden en zonder reden mensen beginnen doodschieten.
Vandaag de dag is dit surrealisme werkelijkheid geworden. Er lopen heden van die individuen rond waarvan Breton de waanzin aanprees.
Alleen valt het me op dat de ethisch progressieve intelligentsia, waarvan Breton toch een voorloper was, dit vandaag helemaal niet zo op prijs stellen. Van hypocrisie gesproken.
Het valt mij op dat intellectuelen altijd een onweerstaanbare drang vertonen om de wereld te redden. Het is dankzij het modernisme en de ideologieën dat we grote oorlogen kennen en dankzij de wetenschap dat we massavernietigingswapens hebben.
En toch stopt die ijdelheid niet. Het lijkt wel of de intellectueel een blinde ezel is.
Lees een keer de laatste regel van Voltaire's Candide in zijn antwoord aan de filosoof: 'Cela est bien dit, mais il faut cultiver notre jardin.' En dat is letterlijk bedoeld;

Gepost door: Theorix | 18-02-07

Reageren op dit commentaar

conservatisme Bedoel je dat we moeten berusten in ons lot? Ons neerleggen bij de zich innerlijk noodzakelijk ontwikkelende geschiedenis.
Ik denk niet dat het persoonlijk bedoeld is van die tuin, maar ik wil er toch op antwoorden: ik heb geen tuin. Ik kan mij geen tuin veroorloven.
In verband met Breton is er een verschil tussen letterlijk en figuurlijk. Misschien moet je wel je letterlijke tuin onderhouden maar je moet geen mensen letterlijk gaan doodschieten. Dat mag niet. Ik vind niets hypocriets aan die stelregel. Maar ik ben wel voor de vrijheid van meningsuiting en van mij mag Breton schrijven wat hij wil (mocht in dit geval).

Gepost door: martin | 18-02-07

Reageren op dit commentaar

De medogenloosheid van de waarheid. Ofwel verandering zonder mededogen is het zaad van de nieuwe revolutie. Je hebt een geweldige analyse maar waar ligt de oplossing?
Individualisme en collectivisme de woorden waar de zittende macht afwisselend zijn voordeel mee doet , als zoethoudertjes?
Een kijker.

Gepost door: enscho | 19-02-07

Reageren op dit commentaar

eigen tuintje eerst Je kent vast wel de song "Pancho and Lefty". De "federales" uit het liedje, dat zijn helaas maar al te vaak wij zelf. Onze lafheid houden we stil. Als jij het niet tegen mij zegt, dan zeg ik het niet tegen jou en dan doen we net of we helden zijn okay. Als we nou eens gewoon zouden erkennen dat we zo onvolkomen zijn, maar nee, want erkenning zou een verplichting tot actie zijn en dat willen we nu net graag voorkomen. Ondertussen filosoferen we lustig verder over hoe de wereld beter te maken en dat het toch wel de spuitgaten uitloopt vandaag de dag en dat het egoisme hoogtij viert en...en... en.. Ik kan er zelf ook wel hele nachten mee vullen, geen probleem. Maar ik geloof niet dat de wereld te veranderen valt zonder eerst met jezelf te beginnen. Wij dragen zelf veranwoording voor het geweld en alle ellende in de wereld, omdat wij zelf geweldadig zijn. Breton's geweersschutter is slechts surrealistisch omdat wij in ontkenning leven ten aanzien van het geweld dat leeft in ons. Hoe vaak verwensen wij wel niet iemand. Tel eens de negatieve gedachten die je hebt per dag, of per uur. Het enige dat je altijd en overal kan doen is een beter mens zijn. Je hebt er alleen een voortdurende aandacht voor nodig. En ik geloof dat goedheid inspireert en besmettelijk is.

Gepost door: Devanando | 19-02-07

Reageren op dit commentaar

het goede doen Devanando, ik ben het grondig met je eens. Maar je moet er veel geduld voor hebben om op die manier de wereld te veranderen.
Ik zet hier de tekst van Townes Van Zandts 'Pancho and Lefty' onder, zodat iedereen weet wat je bedoelt met die 'federales'.
Overigens vind ik die 'federales' best aardige kerels. Het is trouwens een juweel van een song:

"Living on the road my friend
Was gonna keep you free and clean
Now you wear your skin like iron
Your breath's as hard as kerosene
You weren't your mama's only boy
But her favorite one it seems
She began to cry when you said goodbye
And sank into your dreams

Pancho was a bandit boys
His horse was fast as polished steel
Wore his gun outside his pants
For all the honest world to feel
Pancho met his match you know
On the deserts down in Mexico
Nobody heard his dying words
That's the way it goes

All the federales say
They could have had him any day
They only let him hang around
Out of kindness I suppose

Lefty he can't sing the blues
All night long like he used to
The dust that Pancho bit down south
Ended up in Lefty's mouth
The day they laid poor Pancho low
Lefty split for Ohio
Where he got the bread to go
There ain't nobody knows

All the federales say
They could have had him any day
They only let him slip away
Out of kindness I suppose

The poets tell how Pancho fell
Lefty's livin' in a cheap hotel
The desert's quiet and Cleveland's cold
So the story ends we're told
Pancho needs your prayers it's true,
But save a few for Lefty too
He just did what he had to do
Now he's growing old

A few gray federales say
They could have had him any day
They only let him go so wrong
Out of kindness I suppose"

Townes Van Zandt

Gepost door: martin | 19-02-07

Reageren op dit commentaar

Dank voor het plaatsen van de song. Tja, ik ben me bewust dat het wel de lange weg is. But is there a shortcut?

Gepost door: Devanando | 19-02-07

Reageren op dit commentaar

Het tuintje onderhouden Devenando, je hebt wat mij betreft voor 100% gelijk. Ik kan het zelf niet zo goed zeggen.
Ja dat tuintje, Martin, dat heb ik zelf ook niet. Candide gaat op het einde van het verhaal, nadat alles zowat misgelopen is in zijn leven, letterlijk zijn tuin bewerken en zegt tegen de optimistische filosoof Pangloss, die meent dat we ondanks alles in de beste der mogelijke werelden leven, dat hij het allemaal mooi kan zeggen, maar dat de tuin bewerkt moet worden.
Nu is dat voor de lezer wel figuurlijk bedoeld, denk ik. Voltaire reageert hiermee tegen een conformistische maatschappij die het Optimisme van Leibniz aanhangt, die meende dat alle kwaad noodzakelijk is om tot het beste te komen. Nu ja, zoiets in die aard. Het is dus niet dat waar existentiële filsofen en revolutionaire denkers voor staan.
Zelf denk ik dat we op mensenmaat moeten proberen om kleine dingen ten goede te keren, ondanks onze fysieke en geestelijke beperkingen. Vele kleintjes maken groot, weet je wel. Want als ieder het met zijn medemens goed voor heeft, dan zou de wereld ondanks ziekten en natuurrampen de aangenaamste plek zijn om te leven.
Zelfs al ontwikkel je de volmaakte ideologie in een technologisch perfecte wereld, als hebzucht en afgunst niet verbannen worden uit het menselijke hart, dan zal onrecht en oorlog hoogtij blijven vieren. En dan maakt het niet uit of je progressief of conservatief bent.

Gepost door: Theorix | 19-02-07

Reageren op dit commentaar

Zo letterlijk dat jullie "Cultiver son jardin" duiden. Heel de Candide is een kritiek op de metafysica. Cultiver son jardin is een aansporing om pragmatisch ingesteld te zijn, te beginnen bij daar waar je aan kan werken. En het is een aansporing om te werken en te denken, zij het niet abstract en engegementloos, maar wel daadwerkelijk. Een jardin is een gecultiveerd stuk natuur. Het is dat wat je als mens hebt meegekregen om een beetje god te zijn (l'Architecte met een hoofdletter, de landschapsarchitect van de natuur), maar wel op ons niveau, binnen onze grenzen, maar in die grenzen moeten we wel al onze mogelijkheden ontplooien, zij het pragmatisch en niet door theoretisch te zwanzen of kritiek te geven op anderen of zaken waar je geen hand in hebt.

Gepost door: Eva | 19-02-07

Reageren op dit commentaar

Ben het eens met Eva. Juist geen metaphysica, aljeblieft.
Heb overigens van Candide alleen het Nedelands uittreksel gelezen. Ik vond Frans moeilijk op school en had zo veel andere dingen te doen. Maar ik ga het nu toch maar eens lezen.

Gepost door: Devanando | 19-02-07

Reageren op dit commentaar

het tuintje Zeker lezen Devenando. 't Is de moeite waard.
Je hebt wel voor een groot deel gelijk, denk ik, Eva. De Candide is vooral een kritiek op Leibniz en misschien op de ideeënmakers uit de metafysica in het algemeen. Voltaire heeft zelf geen nieuwe ideëen geïntroduceerd.
Het lijkt me vooral het relaas van iemand die inziet dat alles ijdel is en dat je best met beide voeten op de grond dat onderneemt wat realistisch is.
'Hoe leven?' dat is de eeuwige vraag, hé.

Gepost door: Theorix | 19-02-07

Reageren op dit commentaar

homo ludens Ik kan mijn exemplaar van Homo Ludens (Huizinga) niet vinden. Te veel boeken of wat? Daarom maar dit citaat van het internet (Wikipedia) geplukt. Bespaart mij ook typen, en het is trouwens essentieel voor het denken van Huizinga. Dit ter relativering en bevestiging van veel van het voorgaande.
(Waarbij ik een speels bedoeld 'dank u' wil zeggen tegen iedereen die op dit onverdraagzaam stukje reageerde. U hebt allen een mooie geest, beste commentatoren... So let's do the right thing, now.)

"Men kan bijna al het abstracte loochenen: recht, schoonheid, waarheid, goedheid, geest, God. Men kan den ernst loochenen. Het spel niet. Maar met het spel erkent men, of men wil of niet, den geest. Want het spel is, wat ook zijn wezen zij, niet stof. Het doorbreekt, reeds in de dierenwereld, de grenzen van het physisch bestaande. Het is ten opzichte van een gedetermineerd gedachte wereld van louter krachtwerkingen in den volsten zin des woords een superabundans, een overtolligheid. Eerst door het instroomen van den geest, die de volstrekte gedetermineerdheid opheft, wordt de aanwezigheid van het spel mogelijk, denkbaar, begrijpelijk. Het bestaan van het spel bevestigt voortdurend, en in den hoogsten zin, het supralogisch karakter van onze situatie in den kosmos. De dieren kunnen spelen, dus zij zijn reeds meer dan mechanismen. Wij spelen, en weten, dat wij spelen, dus wij zijn meer dan enkel redelijke wezens, want het spel is onredelijk."
Johan Huizinga, Homo Ludens

Gepost door: martin | 20-02-07

Reageren op dit commentaar

revolver van André Breton "De eenvoudigste surrealistische daad is met een revolver in de hand de straat op te gaan en lukraak, zoveel als mogelijk, op iedereen te schieten. En wie heeft nooit in zijn leven de neiging gevoeld op die manier af te rekenen met het heersende systeem van getrapt en geslagen worden; zijn buik zit ter hoogte van de loop. De rechtvaardiging van een dergelijke daad valt volgens mij goed te rijmen met het geloof in het schijnsel dat het surrealisme diep in ons tracht op te sporen. Mijn bedoeling is alleen hier de wanhoop van de mens te berde te brengen; niets anders kan dit geloof rechtvaardigen."
In een voetnoot waarschuwt Breton voor een simplistische interpretatie van deze uitspraak. Breton hechtte heel veel waarde aan de droom en aan onbewuste verlangens. Heeft een tekst niet altijd een subtekst, en is letterlijk lezen niet wat simplistisch, zoals hier beneden al werd opgemerkt.
Cf. André Breton, Manifestes du surréalisme. édition complète, Jean-Jacques Pauvert, 1972, p.135

Gepost door: martin | 20-02-07

Reageren op dit commentaar

De commentaren zijn gesloten.