22-09-06

GESPREK MET AGATA OVER BOEKEN EN FILM

film,sven nykvist,haruki murakami,julio cortazar,heinrich von kleist,verloren onschuld,overlijden,dood,kleist,sportdag,ambtenaren,in memoriam,opzoeken,bergman,agata,boeken,google,cameraman,director of photography

Haruki Murakami is mij een te modieuze auteur, zegt A. Ik heb geen zin om hem te lezen. Iedereen leest hem. Misschien wel, zeg ik, wellicht is hij een hype. Maar hij is desondanks een uitstekend schrijver. Waarom lees je geen boek van Julio Cortazar, Rayuela, bijvoorbeeld? Ik zeg haar dat ik het ooit geprobeerd heb, in de jaren zeventig van de vorige eeuw, toen ik hier in Brussel in een wonderlijke boekwinkel werkte, maar dat de roman mij niet echt lag. Hij was me wat te experimenteel. Waar moest je bijvoorbeeld beginnen? Dat is enigszins ironisch want ik schreef toen zelf nogal experimenteel – en tegelijk ook wel archaïsch. Het heeft lang geduurd tot ik toegang vond tot Rayuela, zegt A, maar uiteindelijk is het me gelukt en nu vind ik het een meesterwerk. Het boek zal wel niet meer verkrijgbaar zijn in het Nederlands, zeg ik. De schrijver is nochtans in Brussel geboren. Zijn werk zou hier alleen al daarom permanent verkrijgbaar moeten zijn. Maar ik heb alleszins een mooi excuus gevonden om mij nog wat langer in Murakami te verdiepen. 


Ik begrijp A.’s verzet tegen het modieuze maar al te goed. Toen ik nog zo jong was als zij – dat was in 1977 - had ik net dezelfde houding. Ik weigerde resoluut bestsellers te lezen. Jef Geeraerts, Umberto Eco, Een vlucht regenwulpen, fuck you! Wat ik zocht waren zonderlingen als Lautréamont, Joris-Karl Huysmans (waar in die tijd nog bijna niets van in het Nederlands was vertaald, gek, want Huysmans was van Nederlandse komaf), Raymond Roussel, Heinrich Von Kleist of Alfred Kubin.

Maar ik vind Murakami inderdaad een uitstekend schrijver. Neem nu ‘De tweede aanval op de bakkerij’. De verteller en zijn echtgenote – ze zijn nog maar net gehuwd – worden ’s nachts wakker met een razende honger. In de koelkast ligt echter niets eetbaars en het is te laat om nog op restaurant te gaan. De verteller associeert de honger met een vulkaan. Opeens herinnert hij zich dat hij een hele tijd geleden nog eens zulke honger heeft gehad. Dat was ten tijde van de aanval op de bakkerij. Het grappige is dat Murakami een eerder verhaal ‘De aanval op de bakkerij’ had genoemd. Nu krijgt de bruid van de echtgenoot-verteller dit verhaal in het kort voorgeschoteld – om maar eens een culinaire term te gebruiken. Die eerste aanval op een bakkerij gebeurde ten tijde van de studentenrevolte in Japan in 1969. Samen met een vriend overviel hij om financiële en ‘filosofische’ redenen een bakkerij. De bakker was echter niet bereid om meteen zijn brood af te staan. De twee ‘revolutionaire’ studenten moesten eerst de ouvertures van Tannhäuser en Der Fliegende Holländer beluisteren, voor ze met een voldoende grote voorraad brood mochten vertrekken. Die daad was meteen het einde van de ‘revolutie’ voor de verteller. Al snel had hij zich aangepast aan de burgerlijke maatschappij met haar repressieve normen en waarden. Dat verraad aan de jeugdidealen knaagt echter aan zijn geweten (of maakt vreemde kronkelingen in zijn onbewuste). Het is een vloek die op hem rust. In ‘De tweede aanval op de bakkerij’ voert de verteller dan opnieuw een aanval uit op een bakkerij, samen met zijn bruid, die tot verbazing van de verteller blijkt te beschikken over een Remington geweer en skimaskers. Geen van beiden hadden ooit geschoten of geskied. “Het huwelijksleven is een vreemde zaak”, merkt de verteller daarbij op. Na de tweede aanval op de bakkerij is de verteller van de ‘vloek’ bevrijd. Wat een prachtig verhaal! Het doet mij heel sterk aan sommige films van Buñuel denken.

A. vertelde me dat Sven Nykvist is overleden, een van de beste cameramannen (de uitdrukking ‘director of photography’ dekt beter de lading) die de filmwereld ooit heeft gekend. Ik wist het niet, omdat ik, zoals u weet geen kranten lees en niet naar journaals luister of kijk. Soms vang ik wel eens iets op, bijvoorbeeld over de rellen in Budapest, maar meestal weet ik van niets. Ik leef al een tijd lang met mijn blik naar binnen gekeerd, waar niets te zien is, zelfs geen vulkaan. Alleen films kunnen mijn blik weer naar buiten doen keren. Voorlopig althans. Nykvist is vooral bekend door zijn onovertroffen samenwerking met Ingmar Bergman (De Stilte, Persona, Het uur van de wolf, De schaamte, Scènes uit een huwelijk, Herfstsonate), maar ook door onder meer zijn camerawerk voor The Unbearable Lightness of Being van Philip Kaufman, Het Offer van Andrej Tarkovski, Le Locataire van Roman Polanski en Pretty Baby van Louis Malle. Ik noem maar enige titels van films die ik zelf heb gezien en bewonderd.

Ik opende net mijn boekenkast om iets op te zoeken (soms zoek ik iets op in een boek, in plaats van via google); er viel een aarden kruik uit, waarvan het oor afbrak. Uit de kruik viel één ding: een medaille van de 8ste sportdag van de Vlaamse ambtenaren op 25 september 1997. Gisteren was het de 17de sportdag, waar ik niet bij aanwezig kon zijn. Weer zo’n vreemd toeval. Jammer van die kruik natuurlijk. In het stuk van Heinrich von Kleist ‘Der zerbrochene Krug’ is de gebroken kruik een symbool van de verloren onschuld. Maar nu ga ik wellicht te ver met mijn associaties. Nochtans gaat het in die twee bakkerijverhalen van Murakami ook over de verloren onschuld. En waar gaat het in de films van Bergman over?

Commentaren

nieuwsgierig niet te doen, martin, zelfs op dit uur van de dag is dit echt een feest om te lezen. je maakt me nieuwsgierig naar het verhaal van murakami. tussen haakjes, heb je ondertussen eco en geeraerts gelezen?
fijn weekend, maat.
marco

Gepost door: marc | 23-09-06

Reageren op dit commentaar

dank dank je voor de appreciatie, marco. de naam van de roos heb ik inmiddels wel gelezen, moet ik toegeven, maar geeraerts niet (wel hier en daar een stukje om eens te 'zien').

ik wilde heel graag de 50.000ste bezoeker verwelkomen, maar ik zie dat ik veel te laat ben. wat gaat het allemaal snel! in ieder geval wil ik iedereen bedanken die geregeld of sporadisch mijn blog bezoekt, en vooral degenen die de moeite doen om mijn stukjes te lezen. ik heb te weinig zelfvertrouwen, en dit doet echt wel goed.

Gepost door: martin | 23-09-06

Reageren op dit commentaar

.. mooi, hoe teksten kunnen zweven, zich in zichzelf wentelen, een andere vorm aannemen.
Neen, meer kan ik hier niet zetten.

Gepost door: Evy | 23-09-06

Reageren op dit commentaar

à rebours bedankt voor de tip, professor pulaski, weet ik weer dat ik J-K Huysmans moet herlezen, kan meteen dat vod van dimitri verhulst de vuilbak in, yves pétry ligt er reeds te rotten, nee google ze niet op, bespaar je de moeite: rotzooi.

Gepost door: marlon | 24-09-06

Reageren op dit commentaar

Eco, Geeraerts en Citroën Leuk en leerrijk stukje met de reacties erbij: ik kan alvast weer uitsparen - tijd & geld - door de Petry en Verhulst niet te lezen. Dat van die bakkerij, aanval 1 & 2, zie ik me dan weer verplicht te lezen. Dat is gewoon te goed om waar te zijn. Oké, Huysmans was familie van Camille en Nederlander van oorsprong en helaas niet vertaald in het Nederlands. Karel Citroen, later Charles Citroën, was ook Nederlander en heeft men nadien zijn werk vertaald? Nee, het is niet vertaalbaar.

Gepost door: marc tiefenthal | 25-09-06

Reageren op dit commentaar

Murakami Heb me net suf gesurft via google op zoek naar Murakami, vooral dan zijn boeken. Misschien zou het de lezer in het algemeen en deze in het bijzonder nuttig en van nut kunnen zijn te weten waar die tweede bakkerij te vinden is (in NL vertaling? bij Bert Bakker?) enz.

Gepost door: marc tiefenthal | 25-09-06

Reageren op dit commentaar

bakkerij ik vrees dat het verhaal niet in het nederlands is vertaald. de werken van Huysmans zijn inmiddels wel voor een groot deel in het Nederlands vertaald.

Gepost door: martin | 25-09-06

Reageren op dit commentaar

Ja Martin jij ook bedankt maat voor de troost en de liefde die jij ons geeft ,wij troosten jou ook hopen we .
Ik heb de vulkaan Martin niet bezocht op La Palma enkel op de kaart zag ik hem aangeduid en dacht aan jou.
Groetjes van
Angela

Gepost door: Angela | 01-10-06

Reageren op dit commentaar

De commentaren zijn gesloten.